Για αιώνες το μέλι έχει την θετική εικόνα ως μια φυσική γλυκαντική ουσία. Βιβλικές αναφορές υπάρχουν για την γλυκύτητα του. Σχολές μαγειρικής και σεφ το θεωρούν σαν εναλλακτικό της ζάχαρης. Παντοπωλεία και καταστήματα υγιεινής διατροφής το τοποθετούν στα ράφια με τα «γλυκαντικά. Για τους περισσότερους ανθρώπους, το μέλι είναι απλώς μια γλυκαντική ουσία, σε μια αγορά που κατακλύζεται από γλυκαντικές ουσίες και υποκατάστατα ζάχαρης.
Ωστόσο, το να τοποθετήσουμε το μέλι στην κατηγορία με τις γλυκαντικές ουσίες κινδυνεύουμε να χάσουμε το πιο σημαντικό του μήνυμα. Το μόνο σίγουρο είναι ότι το μέλι είναι γλυκό. Αλλά το μέλι είναι κάτι περισσότερο από απλά μια γλυκαντική ουσία. Είναι ένα πανέμορφο, φυσικό, ιστορικό τρόφιμο του οποίου τα μυστικά έχουν κρυφτεί ή αγνοηθεί για πολύ καιρό στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Σύντομα το μέλι θα κατακλύζει τα εξώφυλλα των περιοδικών, των βιβλίων μαγειρικής και περιοδικών υγείας σε όλη την χώρα και τα μυστικά του θα αποκαλυφθούν.
Το μέλι είναι αυτό που η βιομηχανία μάρκετινγκ αναφέρει ως «λειτουργικό φαγητό» επίσης γνωστό και ως θεραπευτικό προϊόν διατροφής – φυσικό προϊόν διατροφής με μεγάλο όφελος για την υγεία. Τα τελευταία δέκα χρόνια είμαστε μάρτυρες μιας μεγάλης στροφής του μάρκετινγκ εστιασμένη σε αυτά τα προϊόντα διατροφής. Ο αντίκτυπος αυτών των τάσεων μάρκετινγκ στην κατανάλωση υπήρξε εντυπωσιακός για τρόφιμα και ροφήματα όπως το τσάι, τα αμύγδαλα, το μαύρο ρύζι, τη μαύρη σοκολάτα, τις ντομάτες, τα γαλακτοκομικά προϊόντα και τα αυγά.
Η επιτυχία αυτών των εκστρατειών μάρκετινγκ δεν οφείλεται μόνο στην λεία των διαφημίσεων αν και αυτό έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο. Πίσω από τις εκστρατείες είναι η σταθερή επιστημονική έρευνα ξεσκεπάζοντας αυτά τα φυσικά προϊόντα που οι λάτρεις με το φαγητό (μητέρες και γιαγιάδες) γνώριζαν για δεκαετίες.
Συγκεκριμένες φυσικές τροφές είναι ωφέλιμες επειδή έχουν θρεπτικά συστατικά που δεν περιέχονται στα επεξεργασμένα τρόφιμα και στα εξευγενισμένα σάκχαρα. Αυτά τα θρεπτικά στοιχεία παρέχουν πολυάριθμα πλεονεκτήματα, συμπεριλαμβανομένης, για να αναφέρουμε και μερικά, μείωση του κίνδυνου καρδιαγγειακής νόσου, την καταπολέμηση του καρκίνου, τη βελτίωση του ανοσοποιητικού συστήματος και τον έλεγχο του σακχάρου στο αίμα.
Φρουκτόζη και γλυκόζη
Καλώς ήρθες μέλι στην αυξανόμενη λίστα με τα λειτουργικά τρόφιμα. Χάρη στην μέλισσα, το νέκταρ από το φυτό και το ανθός του δέντρου μετατρέπονται σε ένα συμπυκνωμένο μίγμα φρουκτόζης (φρουτώδης ζάχαρη) και γλυκόζης σε μια σχεδόν ίση αναλογία. Η πραγματική αναλογία φρουκτόζης σε συγκεντρώσεις γλυκόζης ποικίλλει ανάλογα με την ποικιλία. Επίσης περιέχεται στο μέλι: μια μικρή ποσότητα από άλλα σάκχαρα, αμινοξέα, φυτό-θρεπτικά συστατικά ή τα φυτικά θρεπτικά συστατικά, βιοφλαβονοειδή, αντιοξειδωτικά, τουλάχιστον 16 από αυτά! μικρές ποσότητες βιταμινών, οργανικά οξέα, και ανόργανα στοιχεία, καθώς και λίγα ένζυμα προστιθέμενα από την μέλισσα. Όταν το μέλι καταναλώνεται, τα καλύτερα θρεπτικά συστατικά που προέρχονται από το άνθος του φυτού (χωρίς την ίνα) είναι διαθέσιμα για την άμεση απορρόφηση από το σώμα για τροφή και ενέργεια.
Αυτή η μέση 1: 1 αναλογία φρουκτόζης προς γλυκόζη που βρίσκεται στα κοινό διαθέσιμο μέλι είναι το κλειδί για ένα από τα πιο σημαντικά οφέλη για την υγεία. Παράγωγα φρουκτόζης στο ήπαρ ενεργοποιούν την απελευθέρωση της γλυκοκινάσης από τα μιτοχόνδρια ήπατος. Η γλυκοκινάση είναι αναγκαία για την μετατροπή της γλυκόζης σε γλυκογόνο στο ήπαρ.
Με άλλα λόγια, η παρουσία φρουκτόζης διευκολύνει ή επιταχύνει την μετατροπή της γλυκόζης σε γλυκογόνο. Η Ινσουλίνη γίνεται στην πραγματικότητα μια αποθήκευση λίπους- ορμόνη που απελευθερώνει ταχέως την γλυκόζη από την κυκλοφορία του αίματος και μέσα στα κύτταρα.
Ανάλογα με τις άμεσες ενεργειακές ανάγκες των μυϊκών κυττάρων, μερική από την γλυκόζη μετατρέπεται σε γλυκογόνο για να χρησιμοποιηθεί ως καύσιμο. Το μεγαλύτερο μέρος της γλυκόζης από ένα τυπικό γεύμα υψηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες (εξαιρουμένων αυτών με το μέλι) αποθηκεύεται στα κύτταρα ως λίπος. Με την φρουκτόζη παρούσα, όπως είναι στο μέλι, η γλυκόζη αποθηκεύεται ως γλυκογόνο στο ήπαρ, όπου είναι διαθέσιμη για χρήση από τον εγκέφαλο, την καρδιά, τα νεφρά, και τα ερυθρά κύτταρα κατά τη διάρκεια περιόδων ανάπαυσης και ανάκτησης.
Για να επεξηγηθεί αυτό το σημείο, να εξετάσουμε μια παράλληλη κατάσταση που λαμβάνει χώρα στο μεταβολισμό των βρεφών. Τα βρέφη δεν μπορούν να επεξεργαστούν την φρουκτόζη, όπως βρίσκεται στα φρούτα και στα λαχανικά (και το μέλι), αλλά το μητρικό γάλα παρέχει μια λύση. Το μητρικό γάλα περιέχει λακτόζη, ένα ντουέτο-σακχαρίτης που αποτελείται από γλυκόζη και γαλακτόζη. Γαλακτόζη είναι στην πραγματικότητα η βρεφική εκδοχή της φρουκτόζης.
Η γαλακτόζη λαμβάνεται στο ήπαρ λόγω του ενζύμου γαλακτοκινάσης και μετατρέπεται σε γλυκόζη, και στη συνέχεια, όπως η φρουκτόζη, αποθηκεύεται ως γλυκογόνο του ήπατος. Η γαλακτόζη είναι ο επιταχυντής για την πρόσληψη γλυκόζης και μετατροπής της σε γλυκογόνο.
Με άλλα λόγια, η γαλακτόζη διευκολύνει την πρόσληψη της γλυκόζης στο ήπαρ και τη χρησιμοποίηση της ως πηγή ενέργειας. Τα βρέφη που στερούνται το ένζυμο που μεταβολίζει τη γαλακτόζη αδυνατούν να ευδοκιμήσουν.
Οι ενήλικες, που με την πάροδο των χρόνων έχουν καταναλώσει μεγάλες ποσότητες υδατανθράκων και αποθηκεύουν μεγάλες ποσότητες λίπους διατρέχουν τον κίνδυνο να μην μπορέσουν να ευδοκιμήσουν, με την μεταφορική έννοια. Ωστόσο όπως τα βρέφη έτσι και οι ενήλικες που παρέχονται με το κατάλληλο «γκάζι» στη διατροφή τους για να διευκολύνουν τη μετατροπή της γλυκόζη σε γλυκογόνο παράγουν επαρκή αποθέματα γλυκογόνου στο ήπαρ και έτσι μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης πολλών νοσηρών καταστάσεων ή καταστάσεων που σχετίζονται με το μεταβολικό στρες.
Η φρουκτόζη που καταναλώνεται από την ίδια (όπως στα τρόφιμα που περιέχουν σιρόπι καλαμποκιού υψηλής φρουκτόζης ή HFCS) παρουσιάζει το σώμα με ένα διαφορετικό σύνολο προκλήσεων. Ενώ κάθε κύτταρο στο σώμα μπορεί να μεταβολίσει γλυκόζη, το ήπαρ είναι που έχει την κύρια θέση για το μεταβολισμό της φρουκτόζης.
Ο Δρ William J. Whelan, βιοχημικός στο Πανεπιστήμιο του Μαϊάμι School of Medicine, δήλωσε με αυτόν τον τρόπο: Όταν η φρουκτόζη φτάνει στο συκώτι, «το συκώτι σταματάει ό, τι άλλο κάνει για να μεταβολίσει τη φρουκτόζη.» Οι μελέτες που έχουν σχέση με HFCS ραφιναρισμένης ζάχαρης ή σακχαρόζης διαπιστώνονται ότι έχουν τα ίδια ουσιαστικά φυσιολογικά αποτελέσματα στο σώμα σε σχέση με τα αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα και τα επίπεδα ινσουλίνης.
Άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση φρουκτόζης με την πάροδο του χρόνου μπορεί να οδηγήσει σε αντίσταση στην ινσουλίνη, την παχυσαρκία, και τα αυξημένα LDL χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων. Υπάρχει διαφωνία σχετικά με τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της κατανάλωσης φρουκτόζης στο σώμα. Επιδημιολογικές μελέτες έχουν αντικρουόμενα αποτελέσματα. Αυτό μπορεί να οφείλεται εν μέρει στη σχετικά σύντομη διάρκεια των δοκιμών ή στην έλλειψη του διαιτητικού ελέγχου, καθώς και στις ομάδες που δεν καταναλώνουν φρουκτόζη, όλα αυτά είναι παράγοντες που επηρεάζουν τα ανθρώπινα πειράματα.
Με τον ιδανικό συνδυασμό της φρουκτόζης και της γλυκόζης, το μέλι ελαχιστοποιεί ή αποφεύγει πολλά από τα αποτελέσματα που έχει η κατανάλωσης της ραφιναρισμένης ζάχαρης σε ζαχαρούχα γλυκά ή του HFCS στα αναψυκτικά. Το μέλι δεν παράγει το υψηλό επίπεδο ινσουλίνης που ακολουθεί την κατάποση της ζάχαρης (σακχαρόζη) ή άλλους απλούς υδατάνθρακες.
Η φρουκτόζη στο μέλι διευκολύνει την πρόσληψη της γλυκόζης στο ήπαρ: η γλυκόζη μετατρέπεται σε γλυκογόνο και αποθηκεύεται για μετέπειτα χρήση. Οι διακυμάνσεις του σακχάρου του αίματος διαμορφώνονται, εμποδίζοντας το μεταβολικό στρες που συνήθως συμβαίνει από αιχμές ινσουλίνης μετά από την κατάποση των υψηλών φορτίων γλυκόζης και την επακόλουθη υπογλυκαιμία.
Η απάντηση του σώματος στα χαμηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα ή αλλιώς υπογλυκαιμία (μια κατάσταση που ακολουθεί, μέσα σε μιάμιση ώρα με δύο ώρες, τρώγοντας υδατάνθρακες ψηλά στον γλυκαιμικό δείκτη) είναι η απελευθέρωση της αδρεναλίνης και της κορτιζόλης, τις «ορμόνες του στρες» που αναγκάζουν την κατανομή στους μύες της πρωτεΐνης για μετατροπή της γλυκόζη για καύσιμο.
Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η επαναλαμβανόμενη υπερβολική δόση της ζάχαρης και του σιροπιού από καλαμπόκι που περιέχει υψηλή φρουκτόζη, τόσο η επεξεργασμένη ζάχαρη όσο και τα HFCS είναι «τοξικά γλυκαντικά» στις δόσεις που καταναλώνονται σήμερα, η χρόνια υπέρ-έκκριση της ινσουλίνης, οι μεγάλες διακυμάνσεις που προκύπτουν στα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, και το αποτέλεσμα της απελευθέρωσης της αδρεναλίνης και της κορτιζόλης σε ό, τι ονομάζεται αντίσταση στην ινσουλίνη (IR), οδηγούν σε βλάβη του μεταβολισμού της γλυκόζης και σε διαβήτη τύπου 2.
Πλεονεκτήματα του μελιού σε σύγκριση με την ζάχαρη
Το μέλι δεν αναγκάζει το σώμα σε αυτές τις μεγάλες διακυμάνσεις του σακχάρου στο αίμα. Στην πραγματικότητα, το μέλι σταθεροποιεί τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα και μειώνει το μεταβολικό στρες. Το μέλι, μπορεί να υποστηρίξει λογικά, ότι θα μειώσει την εμφάνιση αντίστασης στην ινσουλίνη, η οποία, όταν είναι λανθασμένη, είναι ένας πρόδρομος ή έχει ως αποτέλεσμα ή σχετίζεται με μια ολόκληρη σειρά από ασθένειες που μαστίζουν τους Αμερικανούς όλων των ηλικιών, συμπεριλαμβανομένων των:
* Διαβήτης τύπου 2
* Η παχυσαρκία
* Η παιδική παχυσαρκία
* Γνωστική εξασθένηση της μνήμης από ανεπαρκή μεταβολισμό της γλυκόζης στον εγκέφαλο
* Νεύρο-εκφυλιστικές ασθένειες (νόσος του Alzheimer, παρκινσονισμός)
* Οι καταθλιπτικές διαταραχές
* Αγγειακές αλλαγές, καρδιαγγειακή ασθένεια
* Το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) σε κορίτσια εφηβικής ηλικίας
* Χρόνια ηπατική νόσο
Θα μπορούσε να είναι η απάντηση σε αυτά τα προβλήματα υγείας τόσο απλή όσο η κατανάλωση του μελιού και η εξάλειψη ενός μεγάλου μέρος της κατανάλωσης της ραφιναρισμένης ζάχαρης και το σιρόπιου καλαμποκιού υψηλής φρουκτόζης στη διατροφή μας;
Ερευνητικές μελέτες σε ζώα έχουν ήδη δείξει ότι τα αποτέλεσμα μιας δίαιτας με μέλι κέρδισε σε σχέση με μια δίαιτα με ζάχαρη ή HFCS. Οι ίδιες μελέτες έχουν δείξει ότι μια δίαιτα με μέλι έχει ως αποτέλεσμα μικρότερο το HA1C (ένας δείκτης που χρησιμοποιείται για να δείξει αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα) και τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων. Μερικές αδημοσίευτες μελέτες (τα αποτελέσματα θα δημοσιευτούν αργότερα εντός του έτους) έχουν δείξει ότι η κατανάλωση μελιού στην πραγματικότητα οδηγεί σε απώλεια βάρους σε σύγκριση με τις δίαιτες ζάχαρης ή HFCS.
Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Τρώγοντας μέλι εξασφαλίζεται η επαρκή παροχή γλυκογόνου στο ήπαρ, ανά πάσα στιγμή καθ ‘όλη την ημέρα. Γιατί το μέλι και η ιδανική αναλογία της φρουκτόζης σε γλυκόζη, που ταχέως ενσωματώνει το γλυκογόνο στο ήπαρ, γίνεται η ιδανική τροφή για γρήγορες εκκινήσεις το πρωί. Είναι μια τέλεια προ- κατά την διάρκεια και μετά την άσκηση πηγή ενέργειας. Και αν ληφθεί και πριν ξαπλώσουμε το βράδυ, είναι ένας πολύ καλός τρόπος για να έχουμε ένα πολύ καλό ύπνο.
Η επίδραση του μελιού στον ύπνο είναι ένα από τα πιο συναρπαστικά και ελπιδοφόρα σημεία στα οποία επικεντρώνεται η έρευνα που πρόκειται να διεξαχθεί. Γνωρίζουμε ήδη ότι το μέλι προωθεί την αποκατάσταση του ύπνου με δύο τρόπους.
Πρώτον, εξασφαλίζει την επαρκή παροχή ηπατικού γλυκογόνου για τη νύχτα και μάλιστα γρήγορα. Το μέσο ενήλικο ήπαρ μπορεί να αποθηκεύσει μόνο περίπου 75 έως 100 γραμμάρια γλυκογόνου, με τις διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών και ανάλογα με το μέγεθος του σώματος. Το σώμα καταναλώνει περίπου 10 γραμμάρια γλυκογόνου ανά ώρα, 6,5 γραμμάρια από τον εγκέφαλο και 3,5 γραμμάρια από την καρδιά, τα νεφρά και τα ερυθρά κύτταρα αίματος.
Όταν κάποιος τρώει βραδινό στις 6:00 μμ. και πηγαίνει για ύπνο στις 23:00, το σώμα θα έχει χρησιμοποιήσει μέχρι και το μισό του αποθηκευμένου γλυκογόνου στο ήπαρ, αφήνοντας λιγότερο από ό, τι χρειάζονται για οκτώ ώρες ανάπαυσης. Τρώγοντας μέλι πριν τον ύπνο ξανααποθηκεύεις στο συκώτι το γλυκογόνο και εξασφαλίζεις να περάσει όλη τη νύχτα πριν ο εγκέφαλος ενεργοποιήσει μια κρίση για καύσιμα, το μεταβολικό στρες, που περιγράφηκε προηγουμένως, η οποία συμβαίνει όταν στο ήπαρ εξαντληθεί το γλυκογόνο.
Δεύτερον, το μέλι διευκολύνει την αποκατάσταση του ύπνου, συμβάλλοντας στην απελευθέρωση της μελατονίνης στον εγκέφαλο. Το μέλι πυροδοτεί μια μικρή ακίδα στα επίπεδα ινσουλίνης (η γλυκόζη στο μέλι διεγείρει μια μικρή απελευθέρωση ινσουλίνης), και η ινσουλίνη διεγείρει την απελευθέρωση της τρυπτοφάνης στον εγκέφαλο. Η τρυπτοφάνη μετατρέπεται σε σεροτονίνη [1] η οποία στο σκοτάδι μετατρέπεται σε μελατονίνη. Η μελατονίνη σε αντάλλαγμα αναστέλλει την απελευθέρωση της ινσουλίνης, έτσι σταθεροποιεί περαιτέρω τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα κατά τη διάρκεια της νύχτας. Η μελατονίνη είναι απαραίτητη για την αποκατάστασης του ύπνου. Συχνά αποκαλείται «ορμόνη της ευεξίας» γιατί βοηθά στην ενίσχυση της ανοσίας και διευκολύνει την ανακατασκευή των ιστών κατά τη διάρκεια της ανάπαυσης.
Πρόσφατες έρευνες ανακαλύπτουν ότι η κακή ποιότητα ή ο ανεπαρκής ύπνος είναι ένας παράγοντας κινδύνου για την υπέρταση και σχετίζεται με την παχυσαρκία, όπως και με τις επιπλοκές της αντίστασης στην ινσουλίνη και του διαβήτη τύπου 2, με την υπερλιπιδαιμία, την καρδιαγγειακή νόσο, την υπέρταση, το εγκεφαλικό επεισόδιο, με τον καρκίνο και την αρθρίτιδα.
Αυτό που δεν μπορούμε να δηλώσουμε με βεβαιότητα προς το παρόν είναι ο άμεσος ρόλος του μελιού στην μείωση αυτών των συνθηκών ή των ασθενειών. Ακόμα, η κοινή λογική υπαγορεύει ότι επειδή το μέλι διευκολύνει την αποκατάσταση του ύπνου, μπορεί κάλλιστα να έχει ένα ρόλο στη μείωση της εμφάνισης των ασθενειών και των παθήσεων για τις οποίες η κακή ποιότητα ή ο ανεπαρκής ύπνος είναι παράγοντες κινδύνου.
Παρά την ανάγκη για περισσότερη έρευνα, υπάρχουν ήδη αυξανόμενα στοιχεία που δείχνουν ότι το μέλι θα μας βοηθήσει να κοιμηθούμε καλύτερα, να ασκούμαστε καλύτερα, και να σκαφτόμαστε ακόμη καλύτερα και να είμαστε πιο δημιουργικοί. Τρώγοντας μέλι βελτιώνουμε την ανοσοαπόκριση, πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί να παίζει έναν τεράστιο ρόλο στην πρόληψη και ανακούφιση ορισμένων ασθενειών. Το συγκλονιστικό κόστος της υγειονομικής περίθαλψης στις Ηνωμένες Πολιτείες οδήγησε σε μια αλλαγή με έμφαση στην πρόληψη παρά στην θεραπευτική ιατρική.
Τι θα συμβεί μόλις ξεκινήσουμε τον επανασχεδιασμό των γευμάτων στα δημόσια σχολεία μας και να αρχίσουμε να εξαλείφουμε αυτά τα τέσσερα κιλά ζάχαρη την εβδομάδα που κάθε άτομο καταναλώνει; Τρώγοντας λίγο μέλι, περίπου ένα κιλό την εβδομάδα είναι αρκετό, θα παράγεις τεράστια οφέλη για την υγεία. Τα οφέλη για τη δημόσια υγεία, συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών επιπτώσεων σε μια γενιά, θα είναι αστρονομικό.
Κάποιοι σκεπτικιστές θα πουν ότι η μείωση της πρόσληψης ραφιναρισμένης ζάχαρης και υιοθετώντας έναν τρόπο ζωής με άσκηση και η κατανάλωση μιας ισορροπημένης διατροφής θα παράγει τα ίδια αποτελέσματα χωρίς την προσθήκη μελιού στη διατροφή. Αυτό που ξεχνούν είναι ότι το μέλι είναι κάτι περισσότερο από μια γλυκαντική ουσία! Είναι μια καθαρή, φυσική τροφή με υγιεινά οφέλη που εκτείνονται πολύ πιο πέρα από τις ιδιότητες της γλυκύτητας. Η φήμη του είναι γνωστή σε όλη την ιστορία. Το μήνυμά του είναι η έγκαιρο και φέρει μεγάλης εθνικής σημασίας για αυτή τη γενιά και την επόμενη.
* Η κατανάλωση κατά κεφαλήν ραφιναρισμένης ζάχαρης στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι πάνω από 150 δολάρια το χρόνο. Ακόμη, 62 κιλά σιροπιού καλαμποκιού υψηλής φρουκτόζης καταναλώνεται ανά άτομο ετησίως. Αυτό σημαίνει ότι κάθε άνδρας, γυναίκα και παιδί στην Αμερική καταναλώνει κατά μέσο όρο τέσσερις κιλά ζάχαρη και HFCS κάθε εβδομάδα. Δοκιμάστε το σκόπιμα κάποια στιγμή! Συγκριτικά, η κατά κεφαλή κατανάλωση μελιού ανά έτος είναι περίπου 1 δολάριο!
Πηγή
