Μελισσοκόμος σε 10 βήματα....

Πώς να γίνετε μελισσοκόμος σε 10 εύκολα βήματα
1. Απαντήστε στην ερώτηση «Μπορώ να γίνω μελισσοκόμος;»
Οι υποψήφιοι που δεν έχουν ανοίξει κυψέλη ‐παρέα με μελισσοκόμο κατά προτίμηση‐ και δεν έχουν τσιμπηθεί, θα πρέπει πρώτα ‐ πρώτα να δουν αν είναι εντομόφοβοι ή, ακόμα χειρότερα, αλλεργικοί. Στην τελευταία περίπτωση πρέπει να προσπαθήσουν πολύ, με θεραπείες απευαισθητοποίησης και πάντα να έχουν μαζί τους ένεση κορτιζόνης ή αδρεναλίνης. Τέτοια ένεση πρέπει να έχουν μαζί όλοι οι μελισσοκόμοι, γιατί η αλλεργία εμφανίζεται ξαφνικά και σε βετεράνους μελισσοκόμους ή γιατί οι μελισσοκόμοι έχουν μαζί και εργάτες που δεν ξέρουν αν είναι αλλεργικοί και γιατί…δεν κοστίζει!

2. Απαντήστε στην ερώτηση «Γιατί θέλω να γίνω μελισσοκόμος;»
Θέλετε να βγάλετε χρήματα; Να βρείτε την επαφή με τη φύση που σας λείπει; Να βγάλετε το δικό σας μέλι; Να μπείτε σε πρόγραμμα νέων αγροτών; Να βγάλετε βιβλιάριο ΟΓΑ; Υπάρχουν και άλλοι τρόποι για να πετύχει κανείς αυτούς τους στόχους.
Ο υποψήφιος μελισσοκόμος πρέπει να αγαπάει τη μέλισσα και τα προϊόντα της και ο καλύτερος τρόπος για να το διαπιστώσει είναι να ασκηθεί πλάι σε κάποιον έμπειρο μελισσοκόμο. Αν δε βλέπει την ώρα να πάει στα μελίσσια σημαίνει ότι του ταιριάζει η μελισσοκομία. Αν αντιθέτως ψάχνει τρόπο να αποφύγει την υποχρέωση, ας αλλάξει κατεύθυνση.

3. Παράλληλα με την άσκηση πλάι σε έμπειρο μελισσοκόμο διαβάζουμε μελισσοκομικά βιβλία, μελισσοκομικά περιοδικά και, όσοι έχουμε εξοικείωση με υπολογιστές και διαδίκτυο, επισκεπτόμαστε την ιστοσελίδα της Ομοσπονδίας (www.omse.gr) που είναι αρκετά ενημερωμένη και επίκαιρη και περνάμε τακτικά από τα μελισσοκομικά μπλογκς-τις προσωπικές σελίδες μερακλήδων μελισσοκόμων, που οι αφηγήσεις και οι φωτογραφίες τους, καθώς και οι ανταλλαγές απόψεων που φιλοξενούν, είναι ολόκληρο σχολείο! Φυσικά, κανείς μας, όσο έμπειρος και να είναι, δεν πρέπει να σταματήσει να ενημερώνεται. Στο τέλος αυτού του άρθρου θα βρείτε την ελληνική μελισσοκομική βιβλιογραφία και τις όσες ενδιαφέρουσες ηλεκτρονικές διευθύνσεις μπορέσαμε να βρούμε. Δεχόμαστε προσθήκες!

4. Σε όλους τους νέους μελισσοκόμους συστήνουμε να μάθουν εξαρχής να παράγουν όλα τα προϊόντα της κυψέλης. Το ίδιο ‐και περισσότερο θερμά‐ το συστήνουμε και στους παλιούς.
Εκτός του ότι η ζήτηση για γύρη, βασιλικό πολτό και πρόπολη ολοένα αυξάνει, εκτός του ότι η τιμή αυτών των προϊόντων είναι κατά πολύ υψηλότερη από του μελιού, εκτός του ότι η παραγωγή τους εξαρτάται λιγότερο από τις καιρικές συνθήκες και άλλους παράγοντες που επηρεάζουν τη νεκταροέκκριση, είναι αμαρτία να μην απολαμβάνουμε τα οφέλη τους εμείς οι ίδιοι και η οικογένειά μας!
Για να μάθουμε όλες τις τεχνικές, εκτός από πολλή εξάσκηση χρειάζεται και ο σωστός δάσκαλος. Σεμινάρια μελισσοκομίας λοιπόν είναι το τέταρτο βήμα (αναλυτική ενημέρωση στο τέλος του άρθρου), αφού έχετε κάνει τα τρία πρώτα βήματα και μπορείτε να καταλάβετε αυτά που θα ακούσετε κι έχετε μαζέψει και απορίες.

5. Επιλογή του είδους της μελισσοκομικής εκμετάλλευσης.
Πριν αγοράσετε κυψέλες και υλικό, πριν επενδύσετε έστω κι ένα ευρώ, πρέπει να ξέρετε τι πάτε να κάνετε: Θα γίνετε κατά κύριο επάγγελμα μελισσοκόμος; Θέλετε ένα συμπληρωματικό εισόδημα γύρω στα 15.000 ευρώ το χρόνο; Θέλετε απλώς ένα υγιεινό χόμπυ που θα διώχνει το στρες, θα σας φέρνει σε επαφή με τη μάνα φύση και θα χαρίζει τα δώρα της κυψέλης σε σας και τους δικούς σας; Θα έχετε μία ή περισσότερες παραγωγικές κατευθύνσεις;
Π.χ. τα 15.000 ευρώ αντιστοιχούν σε 10 κιλά βασιλικό πολτό προς 1,5 ευρώ το γραμμάριο τιμή χονδρικής. Αν πουλήσουμε το ένα κιλό στη λιανική προς 2,5 ευρώ και πουλήσουμε και 500 κιλά μέλι λιανική, σίγουρα έχουμε βγάλει τα έξοδα και τα 15 χιλιάρικα είναι κέρδος. Πόσα μελίσσια όμως θα χρειαστώ για να βγάλω 10 κιλά βασιλικό πολτό και να μου μείνουν και μελίσσια παραγωγικά να τρυγήσω και τουλάχιστον 500 κιλά μέλι; Εξαρτάται από την τεχνική που θα έχετε μάθει και πόσο καλά την έχετε μάθει στο βήμα 4, από το πόσο θέλετε να δουλέψετε και το αν είστε μόνος ή βοηθάει κι η οικογένεια, εξαρτάται ακόμα και από τον καιρό μερικές φορές. Και να θυμάστε: ο στόχος δε θα επιτευχθεί ούτε με την πρώτη ούτε με τη δεύτερη χρονιά! Έχετε όμως έναν στόχο.
Από τα πιο απαραίτητα μαθήματα στα σεμινάρια που θα παρακολουθήσετε είναι οι βασικές γνώσεις αγροτικής οικονομίας! Υπολογισμός ετήσιων εξόδων και εσόδων. Πόσα θέλω για πετρέλαιο, τροφές, εξοπλισμό, φάρμακα για τη βαρρόα, εργατικά, ενοίκιο αποθήκης ίσως, βάζα κι ετικέτες, κλπ,κλπ. Τι ποσότητα κι από ποιο προϊόν πρέπει να παράγω για να βγάζω τα χρήματα που θέλω; Πόσους πελάτες λιανικής πρέπει να έχω; Πόσο να δίνω χονδρική και πόσο λιανική; Φυσικά και θα κάνουμε λάθη στην αρχή. Φυσικά και δε θα μας βγουν πάντα οι υπολογισμοί. Αλλά αν έχω μάθει να υπολογίζω πριν δράσω θα αποφύγω τα πολύ μεγάλα λάθη.
Οι παλιοί μελισσοκόμοι έχουν μάθει να υπολογίζουν έσοδα‐ έξοδα συχνά με οδυνηρό τρόπο. Καλό είναι, όσα χρόνια και να ασχολούμαστε με τη μελισσοκομία, να κάνουμε στην αρχή του χρόνου τους υπολογισμούς και να θέτουμε το ερώτημα: κάνω τη μελισσοκομία που θέλω ή αυτή που μπορώ; Μπορώ να κερδίσω περισσότερα; Μήπως με 50 μελίσσια που παράγουν απ” όλα και με χρόνο να τα περιποιηθώ καλύτερα βγάζω περισσότερα από ότι με τα 150 που τρέχω να τα προλάβω; Μήπως να τυποποιήσω ο ίδιος το μέλι;
Ποτέ δεν είναι αργά για βελτίωση και σεμινάρια!

6. Αγορά και προετοιμασία του μελισσοκομικού εξοπλισμού. Ένας ακόμη λόγος για να γίνει κανείς συνδρομητής σε μελισσοκομικά περιοδικά είναι οι διαφημίσεις και οι μικρές αγγελίες. Έχοντας μαθητεύσει πλάι σε έμπειρο μελισσοκόμο, έχοντας κάνει σεμινάρια και πηγαδάκια στα διαλλείματα του σεμιναρίου και, πιθανώς, έχοντας συζητήσει μέσω διαδικτύου με μελισσοκόμους ανά την Ελλάδα, σίγουρα έχετε πληροφόρηση για το που να βρείτε τι και πόσο καλό είναι.
Θα χρειαστείτε στην αρχή:
‐Κατάλληλα ρούχα εργασίας, που προστατεύουν το πρόσωπο, το σώμα και τα χέρια από τσιμπήματα.
‐Ξέστρο -Εργαλείο μελισσοκόμου που ανοίγει το κολλημένο καπάκι, ξεσφηνώνει και εξάγει το πλαίσιο, ξύνει κερί και πρόπολη, σκοτώνει σφήκες, καρφώνει κ.α πολλά
‐καπνιστήρι και αναπτήρα και το κατάλληλο καύσιμο
‐βούρτσα για να απομακρύνονται οι μέλισσες από το πλαίσιο
‐κυψέλες, δηλαδή: κινητή βάση, ορόφους, πλαίσια, καπάκια, πόρτες, συνδετήρες, σύρμα, καψούλια, τεντωτήρα, βάσεις κηρηθρών, το μηχάνημα που ζεσταίνει τα σύρματα για να κάτσει η βάση της κηρήθρας, λινέλαιο και ριπολίνη νερού για την προστασία του εξωτερικού της κυψέλης (αν βρείτε πατέντα δική σας ή φίλου να βουτάτε τις κυψέλες σε λιωμένη παραφίνη ξεχάστε το βάψιμο)
Στην πορεία θα χρειαστείτε κι άλλα, αλλά σιγά –σιγά. Δανειστείτε. Μάθετε πρώτα.

7. Επιλογή του μελισσοκομείου. Αυτό είναι το δύσκολο! Οι προδιαγραφές ενός καλού μελισσοκομείου είναι απλές(……) και εύκολα θα βρεθούν μέρη που ανταποκρίνονται σ” αυτές. Πλην όμως στην Ελλάδα, αν και με νόμο τα μελίσσια μετακινούνται ελεύθερα (μην αναστενάζετε οι παλιοί, μέχρι εδώ ακούγεστε!), υπάρχουν προβλήματα… Υπάρχουν οι βοσκοί, οι βίλες στο δάσος, τα ξενοδοχεία στο δάσος και τις ακτές, οι αλλεργικοί σταφυλοπαραγωγοί, οι κλέφτες και οι …..διπλανοί μελισσοκόμοι. Προσοχή!
Πριν βάλετε τα μελίσσια σας σ” ένα χωράφι πρέπει να είστε βέβαιοι ότι δεν είναι ιδιόκτητο. Να τηρείτε τις αποστάσεις που λέει ο νόμος (25 μέτρα από δημόσιο δρόμο και 30 μέτρα από το τελευταίο σπίτι οικισμού) και να σέβεστε τους νόμους ( π.χ. δεν τοποθετούμε τα μελίσσια σε ζώνες πυρασφάλειας) και την κοινή λογική (αν βάλω 250 μελίσσια εκατό μέτρα μακριά από σπίτι θα δημιουργήσω όχληση κι ας είμαι νόμιμος, αν βάλω 200 μελίσσια 200 μέτρα μακριά από τα τριάντα μελίσσια του συναδέρφου μελισσοκόμου είναι αντιδεοντολογικό).
Οι τοποθετήσεις μελισσοσμηνών είναι ένα από τα πιο ακανθώδη ζητήματα, όχι μόνο γιατί οι μελισσοκόμοι αντιμετωπίζουν ενάντια συμφέροντα, αλλά γιατί η μελισσοκομική πυκνότητα της Ελλάδας είναι παγκόσμιο ρεκόρ, η μελισσοκομική χλωρίδα μειώνεται και δεν υπάρχει μεγάλη συνεννόηση κι αλληλεγγύη μεταξύ των ίδιων των μελισσοκόμων.
Αν και είναι από μόνο του σα θέμα ένα άρθρο, στον αρχάριο μελισσοκόμο θα συστήσουμε, εκτός από τα βασικά που πρέπει να τηρεί, τουλάχιστον στην αρχή που θα έχει λίγα μελίσσια, ν” ακολουθεί κάποιον εμπειρότερο μελισσοκόμο.
Μια εντελώς διαφορετική περίπτωση, σπάνια μεν αλλά επιτυχημένη όπου δοκιμάστηκε, είναι το μόνιμο μελισσοκομείο σε συνδυασμό με άλλες αγροτικές δραστηριότητες ή/και αγροτουρισμό. Σκεφτείτε το.

8. Επιλογή μελισσιών. Οι πιο πολλοί ξεκινάμε με 1‐4 μελίσσια που μας χαρίζουν. Προσπαθούμε να τα πολλαπλασιάσουμε αλλά, αργά ή γρήγορα, έρχεται η στιγμή που θέλουμε να πάρουμε μελίσσια. Προσοχή! Είναι μεγάλο λάθος να ξεκινήσουμε από την αρχή με τα 100 μελίσσια που υπολογίσαμε ότι θα μας δώσουν το εισόδημα που επιθυμούμε. Ξεκινάμε με λίγα και αυξάνουμε τα μελίσσια σταδιακά :4‐10‐20‐30‐50‐(70)‐100 μαζί με τις γνώσεις μας.
Ρωτάμε στον τοπικό σύλλογο, συνεταιρισμό, κατάστημα μελισσοκομικών εφοδίων. Διαβάζουμε αγγελίες στα μελισσοκομικά περιοδικά και διαφημίσεις όσων πωλούν σε τακτική βάση βασίλισσες και παραφυάδες. Μπορούμε να επιλέξουμε την τιμή που μας συμφέρει αλλά πάντα να την υπολογίζουμε σε σχέση με το τι αγοράζουμε. Το πιο σωστό είναι να ζητάμε από τον προμηθευτή μας υγειονομικό πιστοποιητικό από κτηνίατρο για τα μελίσσια του, κάθε φορά που αγοράζουμε μελίσσια. Αυτό ωφελεί κι εμάς και τους γείτονες μελισσοκόμους. Και τον προμηθευτή που μαθαίνει τι έχουν ή δεν έχουν τα μελίσσια του.
Ένας αρχάριος ίσως να μην μπορεί να ξεχωρίσει τη νεαρή βασίλισσα από την πιο ώριμη αλλά για έναν αρχάριο αυτό δεν είναι το τέλος του κόσμου. Έτσι κι αλλιώς μαθαίνει.

9. Εγγραφή στο σύλλογο και έκδοση μελισσοκομικού βιβλιαρίου.
Μπορείτε να βρείτε τον ή τους συλλόγους της περιοχής σας από την ΟΜΣΕ μ” ένα τηλεφώνημα ή από την ιστοσελίδα της. Η εγγραφή στο σύλλογο είναι σημαντική καθώς σε τοπικό επίπεδο ο σύλλογος μπορεί να έχει σημαντική δράση (φυτεύσεις, δασοπροστασία, ημερίδες, εκπαιδεύσεις, γιορτές μελιού, προστασία των δικαιωμάτων των μελισσοκόμων κλπ)
Με τον ίδιο τρόπο μπορείτε να βρείτε το πλησιέστερο σε σας Μελισσοκομικό Κέντρο το οποίο θα σας στηρίξει στα πρώτα σας βήματα και όποτε το χρειαστείτε. Οι επόπτες μελισσοκομίας είναι επιστήμονες που ειδικεύονται στη μελισσοκομία και πέρα από την τεχνική στήριξη που παρέχουν, σας διασυνδέουν με όλους τους φορείς και τις υπηρεσίες και σας ενημερώνουν κατάλληλα.
Υποχρεούστε να βγάλετε μελισσοκομικό βιβλιάριο όταν κατέχετε από 10 μελίσσια και άνω. Χρειάζεστε 2 φωτογραφίες, ταυτότητα, ΑΦΜ, βεβαίωση συλλόγου και κάποια έντυπα που σας δίνονται από το σύλλογο. Με την κατάθεση των δικαιολογητικών σας η Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης σας δίνει έναν αριθμό που θα πρέπει να πυροσφραγιστεί στις κυψέλες σας. Είναι ο αριθμός του μελισσοκομικού σας βιβλιαρίου, το οποίο θα παραλάβετε αφού ο γεωπόνος της Διεύθυνσης Αγροτικής Ανάπτυξης μετρήσει τις πυροσφραγισμένες με τον αριθμό σας κυψέλες. Πυροσφραγίδα μπορείτε να αγοράσετε ή να δανειστείτε.

10. Αγορά μελισσοκομικού αυτοκινήτου (1,5 τόνοι ωφέλιμο φορτίο). Αυτό είναι όντως το τελευταίο βήμα και σημαίνει ότι έχει κανείς τουλάχιστον τριάντα μελίσσια, μελισσοκομικό βιβλιάριο και δηλώνει τα τριάντα μελίσσια και στο έντυπο Ε1 της εφορίας. Θα απευθυνθείτε στη Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης έχοντας μαζί και μια βεβαίωση από το σύλλογο.
Το μελισσοκομικό αυτοκίνητο δε μας κάνει επαγγελματίες αλλά σίγουρα δεν έχουμε 10 μελίσσια για χόμπυ και το έχουμε δει ζεστά το πράγμα. Από δω και πέρα όλα είναι πιθανά και σίγουρα έχουμε δώσει και λεφτά για περεταίρω εξοπλισμό, όπως πχ για μελιτοεξαγωγέα, ανοξείδωτα δοχεία κλπ. Σίγουρα έχουμε βρει αποθήκη γι” αυτό το υλικό και τους τόπους που πηγαίνουμε τα –τουλάχιστον τριάντα‐ μελίσσια μας. Οι μελισσοκομικοί μας ορίζοντες είναι ανοιχτοί κι είμαστε ελεύθεροι να χαράξουμε πορεία
Καλοί τρύγοι και καλή προκοπή λοιπόν, σε νέους και παλιούς, γιατί οι καιροί είναι δύσκολοι και, πάνω που έφτιαξε ο καιρός και πήραμε μέλια, χάλασε η οικονομία….

Πηγή
Οι γεωτεχνικοί της ΟΜΣΕ
Κατερίνα Καρατάσου, Κτηνίατρος
Αγλαΐα Κοντοθανάση, Γεωπόνος

Read More

Συμβουλές για τον μήνα Ιούνιο

Ο αφεσμός είναι η φυσική μέθοδος διαίρεσης και πολλαπλασιασμού των μελισσιών. Το ένστικτο του πολλαπλασιασμού είναι συνήθως ισχυρότερο τέλος Απριλίου, ολόκληρο τον Μάιο και λιγότερο τον Ιούνιο, γιαυτό συνεχίζουμε να επιθεωρούμε κάθε 5 ημέρες και καταστρέφουμε κάθε βασιλικό κελί για να αποφύγουμε τον χωρισμό των μελισσιών μας. Ως συνήθως κτίζουν τα βασιλικά κελιά στα πλάγια ή στο χαμηλότερο σημείο των κηρηθρών που ευρίσκονται στα πατώματα.
Σε πολλές περιοχές της πατρίδος μας συνεχίζουν τα μελίσσια και μέσα στον Ιούνιο να σμηνουργούν.
Ανασηκώνουμε από την γονοφωλιά, τις κηρήθρες, τις τινάζουμε ελαφρά να μην έχουν πάνω τους πολύ πληθυσμό για να βλέπουμε καθαρά ολόκληρη την κηρήθρα, και ελέγχουμε πολύ προσεκτικά γιατί αν μας ξεφύγει έστω και ένα κελί το μελίσσι μας θα σμηνουργήσει, αυτό το μελίσσι δεν θα παράγει μέλι αυτήν την χρονιά τόσο όσο προσδοκούμε.
Επιβάλλεται η αλλαγή των βασιλισσών μας να γίνεται αν όχι κάθε χρόνο όπως δήποτε στον 1 ½ χρόνο. Υπόψη όμως ότι οι βασίλισσες που γίνονται τον Αύγουστο ξεχειμωνιάζουν πολύ καλύτερα τα μελίσσια, γεννούν τον χειμώνα με μικρή διακοπή και την άνοιξη αναπτύσσονται πολύ καλύτερα από τα άλλα μελίσσια.
Ενέργειες
-Προσθέτουμε πατώματα σε όλα τα παραγωγικά μας μελίσσια για να τα δώσουμε χώρο για να αποφύγουμε ανεπιθύμητη σμηνουργία αλλά και να έχουν κηρήθρες να γεμίσουν με μέλια.
-Από μεγάλα μελίσσια(πάνω από 8 πλαίσια γόνου), μπορούμε να ενισχύσουμε κάποια μικρότερα με πλαίσια που έχουν πάνω τους γόνο σφραγισμένο, αρκεί τα μελίσσια που θα δανεισθούμε τον γόνο να είναι υγιή χωρίς ασκοσφαίρωση και αρρώστιες σήψης γόνου.
-Επίσης μπορούμε κάποια μεγάλα μελίσσια μας να τα διαιρέσουμε σε μικρότερα, αν πράγματι θέλουμε να αυξήσουμε το μελισσοκομείο μας για την επόμενη χρονιά.
-Εφαρμόζουμε τεχνικές συνένωσης δυνατών μελισσιών για συλλογή μεγαλύτερης ποσότητας μελιών. -Μετακινούμε τα μελίσσια μας σε περιοχές όπου υπάρχουν έλατα, καστανιές, φλαμουριές, κλπ, γενικά για περιοχές με ροή μελιού για μέγιστη παραγωγή.
-Κάνουμε συλλογή γύρης στις καστανιές.
-Επίσης προετοιμαζόμαστε για ανθοφορίες όπως είναι το βαμβάκι και το θερινό βάρεμα του πεύκου.
-Κατά τις επιθεωρήσεις των μελισσιών μας αυτόν τον μήνα τοποθετούμε τα γεμάτα με μέλι πλαίσια στον πάνω όροφο ή το πάτωμα και κατεβάζουμε αυγά, προνύμφες και γενικά τον γόνο στην γονοφωλιά.
-Τρυγάμε(αφαιρούμε) το σφραγισμένο μέλι. Το ασφράγιστο μέλι το αφήνουμε μέσα και το αφαιρούμε μέχρι να το σφραγίσουν ή έστω να το ωριμάσουν καλά(όταν το τινάζουμε να μην πέφτουν σταγόνες), αυτό μπορεί να συμβεί μετά 10 μέρες(με ζεστό καιρό) και 15 μέρες (με υγρό καιρό), από το τέλος της μεγάλης ροής μελιού.
-Το μέλι κατά τον τρύγο καλό είναι να αφαιρείται αμέσως από τις κηρήθρες, έστω μέχρι διάστημα 3-4 ημερών, μετά τις κτυπά ο κηρόσκορος. Οι κηρήθρες δίνονται αμέσως στα μελίσσια να τις ΄΄γλύψουν΄΄ και δεν τις αποθηκεύουμε με μέλια(κίνδυνος από κηρόσκορο).
-Η υπερβολική χρήση του καπνού κατά την διάρκεια των επιθεωρήσεων και κατά τον τρύγο επηρεάζει αρνητικά την γεύση του μελιού.
-Σε περίπτωση που η βασίλισσα επεκτείνει την γέννα της στον μελιτοθάλαμο (πάτωμα), τότε ψάχνουμε την βρίσκουμε και την κατεβάζουμε στην γονοφωλιά μαζί με τα πλαίσια με τα αυγά και ανεβάζουμε τα πλαίσια με το μέλι. Προσοχή τα μέλια που είναι στα ακριανά πλαίσια παραμένουν για τις μέλισσες και δεν τα ανεβάζουμε στον μελιτοθάλαμο.
-Τοποθετούμε τα τρυγημένα πλαίσια που έχουμε δώσει να τα ΄΄γλύψουν΄΄ οι μέλισσες σε πατώματα και αυτά τα τοποθετούμε μέσα σε ένα καταψύκτη. Θερμοκρασίες που σκοτώνονται και οι τρεις μορφές του κηρόσκορου(αυγά, προνύμφη και ολοκληρωμένο έντομο) είναι πάνω από -15 βαθμοί Κελσίου για 3 ώρες.
Προσέχουμε
-Οι νέοι μελισσοκόμοι καλό είναι να μάθουν και να γνωρίζουν πως τα βασιλικά κελιά που ευρίσκονται στα πλάγια και στο κάτω μέρος των κηρηθρών, είναι κελιά σμηνουργίας, τα κελιά που ευρίσκονται κτισμένα στο μέσον των κηρηθρών, είναι κελιά διάσωσης, ή αντικατάστασης(αυτά γίνονται όταν κατά τις επιθεωρήσεις από βεβιασμένες κινήσεις και απότομους χειρισμούς, τραυματίσουμε ή σκοτώσουμε την βασίλισσα).
-ΔΕΝ ΤΡΟΦΟΔΟΤΟΥΜΕ ΤΑ ΜΕΛΙΣΣΙΑ ΜΕ ΣΙΡΟΠΙ Η ΖΑΧΑΡΟΖΥΜΑΡΟ 40 ΗΜΕΡΕΣ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ ΚΥΡΙΑ ΑΝΘΟΦΟΡΙΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ ΝΑ ΤΡΥΓΗΣΟΥΜΕ.
-Προβαίνουμε σε ενώσεις των μελισσιών μας κατά τις μεγάλες ανθοφορίες, για συλλογή περισσότερης ποσότητας μελιού.
-Λαμβάνουμε κατά τους τρύγους όλα εκείνα τα μέτρα για να αποφύγουμε τις λεηλασίες.
-Κατά τις μετακινήσεις των μελισσιών μας προς και από τις ανθοφορίες αποφεύγουμε τις μεγάλες στάσεις με σβηστή την μηχανή του φορτηγού, υπάρχει μεγάλος κίνδυνος να ανεβεί η θερμοκρασία των μελισσιών και να ΄΄σκάσουν΄΄.
-ΔΕΝ ΕΦΑΡΜΟΖΟΥΜΕ ΚΑΜΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΜΕΛΙΣΣΙΑ ΠΟΥ ΘΕΛΟΥΜΕ ΝΑ ΤΡΥΓΗΣΟΥΜΕ.
Ανθοφορίες Ιουνίου
Οι βροχές που έριξε ο Μάιος αναπτέρωσαν τις ελπίδες των μελισσοκόμων της νησιώτικης Ελλάδας για κάποιες απόδοσης των μελισσιών τους στο θυμάρι, αφού ΄΄ το έβρεξαν ΄΄ έστω και τόσο, καλό θα ήτανε να συνεχιστούν και στο πρώτο δεκαήμερο του Ιουνίου.
Το Έλατο από μέσα Μαΐου κυνηγιέται με ΄΄καρτέρι΄΄ από πολλούς μελισσοκόμους σε όλη την Ελλάδα.
Αρχές Ιουνίου το Παλιούρι, η Καστανιά μέχρι 15-17 Ιουνίου, από 10-12 αρχίζει και το φλαμούρι με το θαυμάσιο σε γεύση και μυρουδιά μέλι του. Τα βάτα, το γαϊδουράγκαθο, το λευκό αγριοτρίφυλλο, αλλά και τα κίτρινο(λεμονάκι) έχουν την τιμητική τους με καλές αποδώσεις σε γύρη και νέκταρ.
Οι μουριές επίσης αυτόν τον καιρό έχουν την τιμητική τους, σαν σφουγγάρι τραβάνε τις μέλισσες. Τα ώριμα μούρα ξεχειλίζουν από ζάχαρα, οι μέλισσες τα επισκέπτονται κατά την διάρκεια όλης της ημέρας. Σε περιοχές που αρχίζει και ξεραίνεται ο τόπος, οι μουριές είναι σωτηρία για ένα εικοσαήμερο περίπου. Στα ημιορεινά και ορεινά ή αγριορίγανη, η καβαλαριά (αγριόβικος), το φυτιλάκι, και το παλιούρι, κάνουν θαύματα, μεγαλώνουν τον γόνο, κτίζουν κηρήθρες και βάζουν μέλια.

 Κωνσταντίνος Μυγδανάλευρος

Read More

Συμβουλές για τον μήνα Απρίλιο

Απρίλιος ο μήνας του γόνου. Ο μήνας που κάνει τα μελίσσια να τινάζονται στα ύψη από θέμα ανάπτυξης. Tα μελίσσια μοιάζουν σαν χείμαρρος που δεν μπορεί τίποτε να τα σταματήσει, ή έστω να τα φρενάρει λίγο. Η διάρκεια της ημέρας πλέον έχει μεγαλώσει και αυτό οι βασίλισσες το καταλαβαίνουν, όπως επίσης καταλαβαίνουν τις όποιες ποσότητες φρέσκιας γύρης και νέκταρος που μπαίνουν στις κυψέλες και αυτό τις διεγείρει και τις κάνει να γενούν ακατάπαυστα. Η διέγερσή τους είναι σε υψηλά επίπεδα και αν δεν τις ενοχλούμε με ιδιαίτερα συχνές επιθεωρήσεις τότε κάνουν θαύματα. Ο Απρίλιος λοιπόν είναι ο μήνας του μελισσοκομικού έτους που παρουσιάζει τον υψηλότερο δείκτη εκτροφής γόνου σε κάθε κυψέλη των περιοχών της Κρήτης, Κύπρου, Δωδεκανήσων, Πελοποννήσου και στην νοητή γεωγραφική γραμμή που ορίζεται από το μέσον των Ιονίων νήσων περνά από Στερεά Ελλάδα και καταλήγει στο μέσον περίπου των νησιών μας του Ανατολικού Αιγαίου. Στις περιοχές της Θεσσαλίας, Ηπείρου, Μακεδονίας και Θράκης που η άνοιξη είναι πιο όψιμη, ο δείκτης εκτροφής του γόνου αγγίζει τον υψηλότερο βαθμό κατά τις αρχές με μέσα Μαΐου. Η γέννα κάθε καλής βασίλισσας ξεπερνά τα 800 αυγά ημερησίως. Για να έχουμε ένα δυνατό μελίσσι πρέπει να έχουμε μια πολύ καλή βασίλισσα.
Με λίγο χλιαρό σιρόπι, τάισμα κάθε 2η ημέρα, τα μελίσσια μας χτίζουν πολλές κηρήθρες, και χρειαζόμαστε πάντα τις νέες κηρήθρες για να αλλάξουμε τις παλιές που είναι φορτωμένες με σπόρια ασθενειών, αλλά επίσης έχει μικρύνει και η διάμετρος των κελιών με αποτέλεσμα οι μέλισσες που γεννιούνται και εξέρχονται απο αυτά τα κελιά να είναι πολύ μικρές σε μέγεθος, σε σύγκριση πάντα με τις μέλισσες που γεννιούνται σε καινούργιες κηρήθρες με κελιά κανονικού μεγέθους. Αν οι νέοι μελισσοκόμοι δεν έχουν κηρήθρες να αντικαταστήσουν τις παλαιές αμέσως, καλό είναι να τις βάζουν στις ακριανές θέσεις για μέλια και με τον πρώτο τρύγο να τις αντικαταστήσουν.
Κατά τις επιθεωρήσεις μας ελέγχουμε για την ύπαρξη:
-Πολλών εργατριών και καλά κτισμένων κηρηθρών, χωρίς κηφηνοκέλια και χωρίς βασιλικά κελιά. Οι πολλές καλές κηρήθρες και οι καλές βασίλισσες είναι η μαγική συνταγή για δυνατά μελίσσια και δυνατά μελίσσια δίνουν μέλια ακόμη και σε φτωχές ανθοφορίες.
-Πλαίσια ολόκληρα με αυγά, προνύμφες και σφραγισμένα κελιά. Ο γόνος είναι το μέλλον του μελισσιού μας, συμπαγής εργατικός γόνος χωρίς κενά σημαίνει υγιές και δυνατό μελίσσι. Ο διάσπαρτος γόνος θα πρέπει να μας προβληματίσει και να ψάξουμε την αιτία, κάποια ασθένεια του γόνου, ακόμη και έλλειψη νερού ή γύρης, ή παλαιά βασίλισσα. Αν συνεχίσει έτσι το μελίσσι θα αδυνατίσει σύντομα.
-Τροφές στα στεφανώματα των πλαισίων αλλά και στα ακριανά πλαίσια.
-Επιδιώκουμε να δούμε τις βασίλισσες αν είναι αρτιμελείς χωρίς να τους λείπουν κάποια φτερά ή πόδια. Αν δεν είναι αρτιμελείς σίγουρα οι μέλισσες θα τις αντικαταστήσουν, πρέπει να τις προλάβουμε να βάλουμε εμείς βασίλισσες επιλεγμένες με αγορά από βασιλισσοτρόφους ή να κάνουμε εμείς βασιλισσοτροφία από δοκιμασμένα δυνατά και παραγωγικά περσινά μελίσσια μας. Οι μήνες Απρίλιος Μάιος και Αύγουστος είναι οι μήνες που γίνονται βασιλισσοτροφίες.
-Ελέγχουμε επίσης για την ύπαρξη αρκετών τροφών και την σωστή κατανομή τους μέσα στις κυψέλες. Στις άκρες των κυψελών τα μέλια και μετά οι γύρες.
-Κόβουμε τα χόρτα που πιθανόν κλείνουν τις εισόδους των κυψελών εμποδίζοντας την είσοδο και έξοδο των μελισσών, βγάζουμε τις χειμωνιάτικες πόρτες και αφήνουμε τις εισόδους τελείως ανοικτές. Αφαιρούμε επίσης τις λινάτσες και τα χειμωνιάτικα προστατευτικά κερόπανα.
-Τοποθετούμε βαρέλια με νερό μέσα στο μελισσοκομείο μας κατάλληλα κατασκευασμένα για να μην πνίγονται οι μέλισσες όταν παίρνουν το νερό αλλά και να μην τους τελειώνει γρήγορα. Τα βαρέλια πρέπει να είναι σκεπασμένα και τοποθετημένα στον ήλιο αυτόν τον μήνα, στις μέλισσες αρέσει το νερό που παίρνουν να είναι προς το ζεστό.
-Προσέχουμε για την δυναμικότητα των μελισσιών μας δεν θα πρέπει να έχουμε μελίσσια δυο ή τριών ταχυτήτων μέσα στο μελισσοκομείο μας επαγγελματίες και μη, ο Απρίλιος είναι ο κατάλληλος μήνας ενίσχυσης των μικρών μελισσιών μας με γόνο από δυνατότερα καθώς μας το επιτρέπουν οι ανεβασμένες θερμοκρασίες της εποχής. Παίρνουμε μόνον από υγιή μελίσσια που έχουν πάνω από 6-7 πλαίσια γόνο και βάζουμε στα αδύνατα και όχι από άρρωστα με ασκοσφαίρωση ή σηψηγονίες.
-Έλεγχος για Βαρρόα, αν δεν μπορέσουμε να κάνουμε καταπολέμηση και το πρώτο δεκαήμερο του Απριλίου στην βαρρόα τότε το μελίσσι μας θα έχει μεγάλα προβλήματα κατά το φθινόπωρο. Η βαρρόα αυξάνεται μέσα στο μελίσσι όσο αυξάνεται και ο γόνος αν δεν την καταπολεμήσουμε και αυξηθεί, το μελίσσι μας θα κλονιστεί πολύ σύντομα και δεν θα μαζέψει το μέλι που επιθυμούμε.
Τον Απρίλιο που έχουμε μεγάλο αριθμό κηφήνων μπορούμε να κάνουμε αύξηση των μελισσιών μας ΄΄κόβοντας΄΄ παραφυάδες από τα δυνατά μας μελίσσια. Ακόμη μπορούμε να δημιουργήσουμε μικρά μελισσάκια σε τριπλοκυψελίδια 3 χωρισμάτων, των τριών πλαισίων ή σε κυψέλες Αργώ των 4 χωρισμάτων, των 5 πλαισίων και να τις έχουμε για ενίσχυση ή αντικατάσταση βασιλισσών μέσα στο καλοκαίρι από τυχόν ατυχήματα κατά τις επιθεωρήσεις ή τις μεταφορές και τα μεταφέρουμε σε απόσταση 4-5 χιλιομέτρων μακριά από το μελισσοκομείο μας.
Αυτός ο μήνας είναι που μπορούμε να κάνουμε συλλογή γύρης με την τοποθέτηση στα δυνατά μας μελίσσια γυρεοπαγίδες. Η λαδανιά (κουνούκλα) ο ασφόδελος και το ανοιξιάτικο ρείκι μπορούν να μας δώσουν αφενός σημαντικές ποσότητες αλλά και καλής ποιότητας γύρη. Αν έχουμε 10 μελίσσια και θέλουμε να κάνουμε γυρεοσυλλογή τότε ή βάζουμε σε όλα γυρεοπαγίδες και τις αφαιρούμε κάθε 4η ημέρα και τις επανατοποθετούμε μετά 2 ημέρες ή τοποθετούμε στις μισές εναλλάξ και μετά 4 ημέρες αλλάζουμε τις γυρεοπαγίδες και τις τοποθετούμε στις άλλες μισές.
Οι ανθοφορίες αυτού του μήνα κατάλληλες ακόμη και για τρύγο αν έχετε δυνατά ξεχειμωνιασμένα μελίσσια, είναι τα πεύκα στο ανοιξιάτικο ΄΄βάρεμα΄΄ και οι πορτοκαλιές που έχουν πλούσια νεκταροέκκριση και δίνουν άριστης ποιότητας μέλι. Ακόμη και το δενδρολίβανο αυτόν τον μήνα δίνει πολύ νέκταρ και γύρη. Τα ανοιξιάτικα ρείκια έχουν την τιμητική τους δίνοντας γύρη και νέκταρ. Οι ασφόδελοι, οι λαδανιές, ή άγρια λεβάντα, ή ρόκα είναι φυτά που βρίσκεται επίσης παντού, από Κρήτη μέχρι Χαλκιδική και Έβρο και από Άρτα μέχρι την Κω και την Ρόδο δίνουν νέκταρ και γύρη. Οι παπαρούνες επίσης είναι μια αρκετή καλή και πλούσια πηγή γύρης σε χρώμα μαύρο. Γενικά ο δεύτερος μήνας της Άνοιξης είναι καταπράσινος και λουλουδιασμένος, δίνοντας δουλειά πολύ στις μέλισσες και χαρά μεγάλη στους μελισσοκόμους.

Κωνσταντίνος Μυγδανάλευρος

Read More

Συμβουλές για τον μήνα Μάρτιο

Είναι ο μήνας των εκπλήξεων, όσον αφορά τα καιρικά φαινόμενα που πολλές φορές στεναχωρούν τον κλάδο της γεωργίας και της αγροτικής ζωής. Ενώ ξεκινά με κάποιες ηλιοφάνειες και ανεβασμένες ζέστες δεν το έχει σε τίποτε να ρίξει και το χιονάκι του. Δίκαια τον βαφτίσανε λοιπόν, Μάρτης γδάρτης…..
Αυτόν τον μήνα χάνονται τα περισσότερα μελίσσια από δυο(2) αίτια. Το ένα είναι η ασιτία και το άλλο η νοζεμίαση, ασθένεια που άμα μας κτυπήσει και δεν την αντιληφθούμε γρήγορα μπορεί να μας προκαλέσει μεγάλη ζημιά.
Τα μελίσσια μας αυτόν τον μήνα πρέπει να τα έχουμε έτοιμα, την βαρρόα την καταπολεμήσαμε Νοέμβριο και Φεβρουάριο. Μπήκαμε στον μήνα που η βασίλισσα αρχίζει να γεννά όλο και πιο πολύ.
Μεγαλώνει η έκταση του γόνου αφού η βασίλισσα αυξάνει την γέννα της, όσο μεγαλώνει η διάρκεια της ημέρας. Γεννά με τέτοιο ρυθμό, που οι τροφές χωρίς να το αντιληφθούμε τελειώνουν πολύ γρήγορα, πιστεύοντας ότι υπάρχουν, συγκρινόμενες χρονικά με τους προηγούμενους 2-3 μήνες του χειμώνα, και αν ο καιρός δεν μας το επιτρέψει να τα ενισχύσουμε, λόγω κρύου, βροχής ή πάγου τότε τα πράγματα θα είναι δύσκολα και θα ελπίζουμε οι απώλειες μας να είναι μικρές. Οι τροφές, τόσο η γυρεόπιττα όσο και το ζαχαροζύμαρο, δεν πρέπει να λείπουν ποτέ από τα μελίσσια μας αυτό τον μήνα. Ακόμη και αν υπάρχουν ανθοφορίες, ένα ξεροβόρι ή μια βροχή σταματά την νεκταροέκκριση. Προσοχή λοιπόν.
Αν η νοζεμίαση μας επισκεφθεί τότε μπορούμε να το διαπιστώσουμε αμέσως από τα ίχνη που αφήνει στις προσόψεις και τα καπάκια των κυψελών μας. Στέλνουμε δείγματα στο μελισσοκομικό κέντρο της περιφέρειας μας ή σε ιδιωτικό εργαστήριο και περιμένουμε την απάντηση, μέχρι τότε καλό είναι να βάλετε μέσα στην κυψέλη ένα κομμάτι ζαχαροζύμαρο που στην σύνθεσή του να έχει σκόρδο. Το Φουμιντίλ απαγορεύτηκε και δεν συνταγογραφείτε πλέον από τους κτηνιάτρους της χώρας μας.
Οι επιθεωρήσεις άμα ο καιρός είναι κρύος γίνονται σύντομες και επιθεωρούμε μόνον για την ύπαρξη τροφών. Αν ο καιρός μας το επιτρέπει τότε επιθεωρούμε και ελέγχουμε για την ύπαρξη βασίλισσας, πληθυσμού, γόνου και καταγράφουμε τα αποτελέσματα για να τα συγκρίνουμε στην επομένη επιθεώρηση και να διαπιστώσουμε αλλά και να προλάβουμε κάποιες απώλειες. Απομακρύνουμε μέσα από τις κυψέλες μας μουχλιασμένες κηρήθρες, κηρήθρες με παγωμένα μέλια, κηρήθρες με πάρα πολύ κηφηνογόνο και βάζουμε καλές. Επίσης αν είναι καλός ο καιρός και οι μέλισσες κουβαλούν φρέσκια γύρη, ταΐζουμε κάθε μέρα με χλιαρό σιρόπι 2 ζάχαρη : 1 νερό και βάζουμε φύλα κεριού για χτίσιμο. Μελίσσια που είναι αδύνατα τα ενισχύουμε με γόνο από δυνατά ή τα ενώνουμε. Προετοιμαζόμαστε να κάνουμε βασιλισσοτροφία για να αλλάξουμε τις παλαιές μας βασίλισσες. Βασίλισσες που η ηλικία τους ξεπερνά τον ενάμιση χρόνο θεωρούνται γερασμένες και καλό είναι να τις αλλάζουμε. Οι νέες βασίλισσες κάνουν την διαφορά.
Οι εργασίες στο μελισσοκομείο αυξάνονται κατακόρυφα, και επιβάλλεται η παρουσία δεύτερου ατόμου, ο βοηθός ή ο νεαρός μαθητευόμενος-μελισσοκόμος μειώνει τους χρόνους επιθεώρησης. Αναλαμβάνει τις δεύτερες εργασίες όμως εξ ίσου σημαντικές. Η συντήρηση του καπνού στο καπνιστήρι, η μεταφορά πλαισίων ή πατωμάτων από το αυτοκίνητο στο χώρο των επιθεωρήσεων, επίσης με καθοδήγηση πάντα του μελισσοκόμου, εργασίες όπως, η καταγραφή των αποτελεσμάτων στο σημειωματάριο του μελισσοκόμου, το κλείσιμο των καπακιών και άλλες μικροεργασίες που μπορεί να αποβούν χρονοβόρες, είναι εύκολη δουλειά για τον βοηθό όσο ο μελισσοκόμος είναι επιφορτισμένος με την καθ’ αυτού επιθεώρηση των μελισσιών.
Το σημειωματάριο ή ημερολόγιο του μελισσοκομείου μας είναι πάντα χρήσιμο γιατί μας βοηθά να θυμόμαστε την κατάσταση που επικρατεί σε κάθε ένα μελίσσι μας, πιο έδωσε καλά αποτελέσματα την περασμένη χρονιά, ποια βασίλισσα είναι νέα, ποια για αλλαγή κλπ. Είναι κουραστικό και μεγάλη καθυστέρηση για κάθε μελισσοκόμο να κάνει ταυτόχρονα πολλές δουλειές όπως: να επιθεωρεί τα μελίσσια, να σημειώνει τα αποτελέσματα στο σημειωματάριο, να συντηρεί τον καπνό στο καπνιστήρι, να κλείνει τα κλείστρα από τα καπάκια και πιθανόν θα πρέπει να ενισχύει και με ζαχαροζύμαρα ή γυρεόπιτα σε μερικά από τα μελίσσια που κατά την επιθεώρηση διαπίστωσε πως τελείωσαν οι τροφές τους.
Όταν χρειασθεί να βγάλουμε από την κυψέλη πλαίσια με γόνο που έχουν μέλισσες πάνω τους, ποτέ δεν τις αφήνουμε από την πλευρά της κυψέλης που φυσάει αέρας ή αν χρειασθεί να καθαρίσουμε τον πάτο κάποιας γονοφωλιάς, τα πλαίσια τα προστατεύουμε τοποθετώντας μπροστά τους το καπάκι της κυψέλης.
Στις διώροφες κυψέλες με κινητούς πάτους ελέγχουμε αν η βασίλισσα με το σμήνος έχουν ανεβεί στο πάτωμα τότε κάνουμε αναστροφή στα πατώματα, σε περίπτωση που δεν έχουμε πατώματα, κατεβάζουμε το πλαίσιο με την βασίλισσα με προσοχή στην γονοφωλιά. Προσοχή επίσης τώρα που ζεσταίνει ο καιρός στον κηρόσκορο, στην αποθήκη αλλά και στα μικρά μας μελίσσια, μπαίνει παντού. Μην χρησιμοποιείτε χημικά για την καταπολέμηση του, κάνουν κακό στα μέλια σας αλλά και στην μελισσοκομία. Κάντε χρήση μηχανικών μέσων, καταψύκτη ή τοποθετήστε τα πλαίσια στα δυνατά μελίσσια τα προσέχουν και τα συντηρούν πολύ καλύτερα.
Ανθοφορίες του μήνα
Από τον Μάρτιο αρχίζουν και οι ανθοφορίες που ανεβάζουν τα μελίσσια μας, διότι μπαίνουν μεγάλες ποσότητες φυσικών τροφών στις κυψέλες. Παράλληλα και με το μεγάλωμα της ημέρας αρχίζει μια ατέρμονη κούρσα μέσα στην κυψέλη, που έχει διάρκεια τριών μηνών περίπου.
Όσο μεγαλώνει η ημέρα, αυξάνεται και η γέννα των βασιλισσών, αυξανομένης της γέννας αυξάνονται και οι ανάγκες του μελισσιού σε γύρη και νέκταρ, κάθε ένα αυγό που γεννιέται χρειάζεται για να φτάσει στο στάδιο του πλήρες εντόμου, ένα κελί με μέλι και ένα κελί με γύρη. Όταν οι βασίλισσες γενούν 800-1200 αυγά την ημέρα αντιλαμβάνεται ο καθένας μας, πόση εργασία χρειάζεται από τις μέλισσες μας, για να μεγαλώσουν αυτά τα αυγά και να τα κάνουν νύμφες(πλήρες έντομα).
Ο μελισσοκόμος επεμβαίνει και βοηθά όσο είναι δυνατόν το μελίσσι του, η τοποθέτηση γυρεόπιττας(που δεν πρέπει να λείπει ποτέ από τα μελίσσια μας), και η τοποθέτηση ζαχαροζύμαρου πάνω στους κηρηθροφορείς, εξασφαλίζει τροφή για το μεγάλωμα του γόνου καθώς και την συνεχιζόμενη διέγερση της βασίλισσας των μελισσιών μας, κατά την διάρκεια των βροχερών και κρύων ημερών του Μαρτίου.
Αμυγδαλιές, Βερικοκιές, Κορομηλιές, Κυδωνιές, Λάμιες, Γεράνια άγρια, Βερόνικες, Βιολέτες, Ζουμπούλια, Πανσέδες, Τσιτόνιες, Δενδρολίβανο, κ.α ανθίζουν αυτό τον μήνα σε όλη την Ελληνική επικράτεια και Κύπρο.
Ασφόδελοι, Ρείκια ανοιξιάτικα, Αγριοράδικα, Κορομηλιές άγριες, Ανεμώνες κ.λ.π. είναι οι ανθοφορίες που περιμένουν οι συνάδελφοι της Βιολογικής Μελισσοκομίας που έχουν τα δικά τους μελίσσια στα ψηλώματα, μακριά από καλλιέργειες και ραντίσματα. 

Μυγδανάλευρος Κωνσταντίνος

Read More

Συμβουλές για τον μήνα Φεβρουάριο

Ο μήνας της πρώτης ειδικής επιθεώρησης των μελισσιών μας είναι ο Φεβρουάριος, πλην όμως φέτος οι επιθεωρήσεις άρχισαν από τον Γενάρη και μάλιστα μέχρι στις 22 του μηνός, αφού οι θερμοκρασίες ξεπεράσανε τους 20 βαθμούς Κελσίου.
Όλοι μας κάναμε τις βασικές επιθεωρήσεις των μελισσιών μας.
Στις πρώτες αυτές επιθεωρήσεις, που μας επιτρέπει ο καιρός, καταγράφουμε στο ημερολόγιο μας την παρουσία ή όχι της βασίλισσας, την έκταση αυγών και γόνου, το μέγεθος του πληθυσμού και των τροφών. Αυτή η επιθεώρηση μας δείχνει μια πραγματική εικόνα της κάθε κυψέλης αλλά και ολοκλήρου του μελισσοκομείου μας, αφού γίνεται για την μείωση των απωλειών και την διάσωση προβληματικών μελισσιών μας.
Οι επιθεωρήσεις του Φεβρουαρίου έχουν την εξής ιδιαιτερότητα, θα πρέπει να γίνονται με ηλιοφάνεια, σε συγκεκριμένη ώρα και γρήγορο χρόνο. Κατά την διάρκεια της επιθεώρησης σε κάθε κυψέλη δεν θα πρέπει να χρονοτριβούμε με δευτερεύουσες εργασίες. Η καλύτερη ώρα είναι περίπου η 12η μεσημβρινή που ζεσταίνει περισσότερο η μέρα, και έχουμε για 4-5 ώρες τις συλλέκτριες έξω από την κυψέλη, μέχρι τις 5 το απόγευμα που πέφτει ο ήλιος και αρχίζει να σφίγγει το κρύο, τότε μαζεύονται και οι μέλισσες στις κυψέλες τους για να κάνουν την αναγκαία μελισσόσφαιρα ώστε να περάσουν με ασφάλεια τις κρύες βραδιές του Φλεβάρη.
Όταν οι κυψέλες είναι πολλές τότε το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο για κάθε μελισσοκόμο. Τη λύση βέβαια στο πρόβλημα την δίνει η παρουσία ενός δεύτερου ατόμου, αν έχουμε την δυνατότητα να πάρουμε μαζί μας είτε από το οικογενειακό μας περιβάλλον σαν βοηθό, είτε κάποιον (συνεργάτη) φίλο μελισσοκόμο (σήμερα στα δικά μου, αύριο στα δικά σου) ακούγεται παράξενα μα είναι το σωστό. Στην κυψελομάνα Χαλκιδική δεν είναι τυχαίο που οι παλαιοί μελισσοκόμοι λένε την έκφραση ΄΄πολλά χέρια ευλογημένα΄΄.
Για την Μακεδονία, τη Θράκη, την Ήπειρο, την Στερεά Ελλάδα και τη Θεσσαλία ο Φεβρουάριος αντιμετωπίζεται από τους μελισσοκόμους των περιοχών αυτών, σαν ένας δύσκολος χειμωνιάτικος μήνας της κάθε μελισσοκομικής χρονιάς αφού οι ανθοφορίες που χρειάζονται τα μελίσσια για να αναπτυχθούν μόνα τους γρήγορα, είναι ακόμη φτωχές, άλλά και ο καιρός δεν είναι και ο ιδανικότερος αφού τα τελευταία χρόνια έχουμε βροχές, χιονοπτώσεις και κρύα για πολλές συνεχόμενες ημέρες.

Οι μελισσοκόμοι που λόγω εργασίας ή αντικειμενικών δυσκολιών δεν πρόλαβαν να κάνουν τις επιθεωρήσεις με τα ζεστές ημέρες του Ιανουαρίου, με τις πρώτες ηλιοφάνειες και θερμοκρασίες που ανεβαίνουν ελαφρά πάνω από τους 13 - 14 βαθμούς επιθεωρούν τα μελίσσια τους μέσα στον Φεβρουάριο. Η επιθεώρηση θα πρέπει να γίνεται όσο το δυνατόν πιο σύντομη και ο έλεγχος να αφορά δυο ουσιαστικούς στόχους, την ύπαρξη γόνου και τροφής.
Με το άνοιγμα της κυψέλης ελέγχουμε ανάμεσα από τους κηρηθροφορείς για το κεντρικό σημείο του πληθυσμού, μετακινούμε τα πλαίσια από δεξιά η αριστερά χωρίς απότομα και δυνατά κτυπήματα, με πολύ λίγο η καθόλου κάπνισμα, μόλις απελευθερωθεί το πλαίσιο που θέλουμε μόνον αυτό σηκώνουμε μέχρι την μέση και ελέγχουμε για γόνο(αυγά ή προνύμφες), αν δεν δούμε κατεβάζουμε αυτό το πλαίσιο και ανασηκώνουμε το ακριβώς διπλανό του, μέχρι να δούμε τα πρώτα σημάδια του γόνου, δεν θα πρέπει να μας ανησυχεί αν είναι μικρή η έκταση του, γιατί είναι πιο όψιμη η ανάπτυξη των μελισσιών σ΄ αυτές τις περιφέρειες. Κατόπιν ο μελισσοκόμος προσέχει για την ύπαρξη τροφών δίπλα και πάνω από τον γόνο και την μελισσόσφαιρα. Μελίσσια που κινδυνεύουν από λιμοκτονία ραντίζονται με χλιαρό σιρόπι ή δίνονται απολεπισμένα πλαίσια με μέλι για να σωθούν. Αυτό που κάνει δύσκολο μήνα τον Φεβρουάριο είναι ότι μειώνεται ο πληθυσμός των συλλεκτριών μελισσών μέσα στα μελίσσια σε συνδυασμό πάντα με την έλλειψη συλλογής νέκταρος και την συνεχώς έστω και μικρή αύξηση του γόνου έχει σαν αποτέλεσμα οι τροφές να μειώνονται γρήγορα, αυτό τις περισσότερες φορές μπορεί να αποβεί μοιραίο σε κάποια μελίσσια αν δεν προλάβει να επέμβει ο μελισσοκόμος για να τα σώσει.
Τον Φεβρουάριο όλα τα μελίσσια μικρά και μεγάλα έχουν γόνο. Αυτά που έχουν φθινοπωρινές νέες βασίλισσες έχουν περισσότερο γόνο και καλύτερη ανάπτυξη αφού σχεδόν δεν σταμάτησαν να γενούν καθόλου, σαν νέες πάντα βγαίνουν μπροστά την άνοιξη από τις πιο παλιές. Γι αυτό η προτροπή οι νέες βασίλισσες κάνουν την διαφορά. Πρέπει να μας βρίσκει όλους σύμφωνους.
Οι μελισσοκόμοι των νότιων περιοχών της Ελλάδας όπως είναι Πελοπόννησος, η Κρήτη, τα Δωδεκάνησα αλλά και της Κύπρου που έχουν σαφώς πιο πρώιμο και ζεστό καιρό, τα μελίσσια τους έχουν πιο γρήγορη ανάπτυξη. Όσοι έχουν προγραμματίσει και θα επιδιώξουν να πάρουν μέλια από τις πρώιμες ανθοφορίες, του πεύκου, ακακίας, κλπ. από αυτόν τον μήνα ξεκινούν με τροφοδοσίες και συνεχείς παρακολουθήσεις, ενισχύσεις και γενικά προετοιμασίες των μελισσιών τους. Τροφοδότηση καθημερινά ή κάθε δεύτερη μέρα με μικρές ποσότητες χλιαρού σιροπιού πυκνότητας 2ζάχαρι - 1 νερό, κάνει τα μελίσσια να αναπτύσσονται αλματωδώς. Η ζάχαρη στην κυψέλη όπως είναι γνωστό διεγείρει την βασίλισσα για ωοτοκία. Ο Φεβρουάριος είναι ο μήνας της συντήρησης του συστήματος ύδρευσης των μελισσοκομείων μας. Καθαρίζουμε αναποδογυρίζοντας και ξεπλένοντας πολύ καλά(όχι με απορρυπαντικά) τα δοχεία ή τα βαρέλια νερού από τυχόν σάπια φύλλα, χώματα, νεκρά έντομα κλπ, τα στερεώνουμε και τα γεμίζουμε νερό. Τα σκεπάζουμε καλά για να αποφύγουμε την εξάτμιση. Ρυθμίζουμε την βρύση τους να στάζει πάνω σε κάποιες σανίδες για να είναι ακίνδυνη η πρόσληψη του από τις μέλισσες. Το νερό το χρειάζονται για την επεξεργασία της γύρης, το αραίωμα του μελιού και την δημιουργία των σωστών αναλογιών του εργατικού πολτού που δίνεται στον γόνο, που από αυτό τον μήνα θα αυξάνει σε έκταση κάθε μέρα και πιο πολύ. Καλό είναι τα δοχεία να τα βάλουμε σε τέτοιο σημείο στο μελισσοκομείο μας που να τα βλέπει ο ήλιος, επιθυμητή θερμοκρασία από 17 – 28ο Κελσίου.
Οι κυψέλες από τα χαμένα μελίσσια μεταφέρονται στην αποθήκη και εκεί γίνεται η απολύμανση και η συντήρηση τους για να μπορέσουμε άφοβα και ακίνδυνα να τοποθετήσουμε μέσα νέα μελίσσια που θα προκύψουν από την βασιλισσοτροφία μας ή πιθανούς αφεσμούς.
Το πρώτο 15νθήμερο του Φεβρουαρίου είναι κατάλληλος χρόνος για την καταπολέμηση της βαρρόα. Αυτό το χρονικό διάστημα ο πληθυσμός των βαρρόα που ξεχειμώνιασε είναι μικρός, ιδανική περίπτωση να τον μειώσουμε ακόμη πιο πολύ καταπολεμώντας τον αποτελεσματικά. Σε κάποιες περιοχές η νοζεμίαση είναι σε έξαρση αυτόν τον μήνα, όχι φάρμακα μη εγκεκριμένα, ΟΧΙ στο Φουμιντίλ που με το υπ. Αριθ. 69323/Δ4/21-11.2005 έγγραφο ο ΕΟΦ απαγορεύει στους Κτηνιάτρους την δυνατότητα συνταγογράφησης και χορήγησης του Φουμιντίλ από την 05-12-2005. (μέχρι την 4-12-2005 δινόταν κατ΄ εξαίρεση σε μελισσοκόμους που τα μελισσοκομεία τους είχαν προσβληθεί από νοζεμίαση)
Τα τυπικά συμπτώματα από την Νοζεμίαση είναι εμφανή, τα καπάκια και τα εξωτερικά τοιχώματα των κυψελών είναι λερωμένα με υγρά περιττώματα μελισσών, οι μέλισσες έχουν διογκωμένες κοιλιές και γενικά βλέπουμε νεκρές μέλισσες έξω από την κυψέλη μας. Νεκρά μελίσσια απομακρύνονται από τα υγιή και γίνεται προσεκτικός έλεγχος να διαπιστωθούν τα αίτια απωλειών. Η πιο σωστή ενέργεια είναι η αποστολή δειγμάτων σε κάποιο από τα μελισσοκομικά εργαστήρια για εξέταση.
Πλαίσια με γόνο που έχουμε ενδείξεις σηψηγονίας(σπιρτόξυλο) καταστρέφονται με φωτιά. Οι κυψέλες απολυμαίνονται με χλωρίνη αραιωμένη στο νερό (6 : 1) αφού πρώτα τις ΄΄κάψουμε΄΄ με φλόγιστρο πολύ καλά.

Ανθοφορίες
Από αυτόν τον μήνα αρχίζουν οι μεταφορές των μελισσιών σε περιοχές που είναι πλούσιες σε ανθοφορίες αμυγδαλιάς, ο κάμπος της Θεσσαλίας, Κεντρικής Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας, βερικοκιάς και φουντουκιάς οι νότιες περιοχές Στερεάς Ελλάδας, Πελοποννήσου και Κρήτης.
Η Αμυγδαλιά 
Η εποχή άνθησης της αμυγδαλιάς, λόγω των πολλών ποικιλιών, κλιμακώνεται για μεγάλο χρονικό διάστημα, από τα τέλη Ιανουαρίου(φέτος άρχισε η ανθοφορίες στις ντόπιες ποικιλίες από 18 Ιανουαρίου-Μικροθήβες, Βόλο, Λαμία, κλπ) μέχρι και τα τέλη Μαρτίου.
Η ανθοφορία της αμυγδαλιάς είναι για το δυνάμωμα των μελισσιών πολύ σημαντική, γιατί την συγκεκριμένη εποχή που αρχίζει, δίνει πολύ μεγάλη ώθηση στα μελίσσια για ένα καλό ξεκίνημά τους. Το φυτό προσφέρει σε αφθονία τόσο νέκταρ όσο και γύρη με υψηλή θρεπτική αξία. Το νέκταρ παράγεται όλη ημέρα ενώ η γύρη παράγεται συνήθως τις μεσημεριανές ώρες. Φυτρώνει σχεδόν παντού. Η αμυγδαλιά είναι το τρίτο σε έκταση καλλιεργούμενο φυτό στη χώρα μας. Τα άνθη της αμυγδαλιάς έχουν μέτρια ως υψηλή συγκέντρωση σε ζάχαρο (20% έως 40%) σε σχέση με άλλα οπωροφόρα. Πολλοί μελισσοκόμοι στις αρχές της άνοιξης, από περιοχές που δεν έχουν αμυγδαλιές, μεταφέρουν τα μελίσσια τους στην αμυγδαλιά. Κάποιες χρονιές παρατηρείται μεγάλη κινητικότητα την εποχή που είναι ανθισμένες οι αμυγδαλιές, σχεδόν από όλη την Μακεδονία και Ήπειρο, μελισσοκόμοι παίρνουν τον δρόμο για πιο νότια μέρη που πρωίμησε η αμυγδαλιά για εκμετάλλευση της γύρης με σίγουρη αύξηση του γόνου.
Η Βερικοκιά 
Η βερικοκιά είναι δένδρο πολύ σημαντικό για την μελισσοκομία, καθώς είναι από τα πρώτα που ανθίζουν την άνοιξη και βοηθάνε τα μελίσσια για την ανάπτυξη τους. Δίνει κατά την άνθησης μεγάλες ποσότητες γύρης, άριστης ποιότητας σαν της αμυγδαλιάς και πολύ θρεπτική για την ανάπτυξη του γόνου αλλά και την δημιουργία σημαντικών αποθεμάτων, προς το τέλος της άνθησης πολύ περισσότερο νέκταρ, δίνει νέκταρ ακόμη και με μαραμένα λουλούδια(αυτό είναι ευδιάκριτο, γεμίζουν τα στεφανώματα). Η παρουσία της μέλισσας κατά την περίοδο επικονίαση θεωρείται από πολλούς βερικοπαραγωγούς επιβεβλημένη διότι η γύρη της βερικοκιάς είναι βαριά και κολλώδης, είναι δύσκολο να μεταφερθεί από τον αέρα και πολύ πιο εύκολα από τα έντομα. Η άνθηση της Βερικοκιάς και καϊσιάς αρχίζει από τα μέσα Φεβρουαρίου και κρατά σχεδόν μέχρι τα μέσα Μαρτίου.
Η διαφορά μεταξύ Βερικοκιάς και Καϊσιάς έγκειται στο ότι το κουκούτσι της Καϊσιάς ξεχωρίζει εύκολα από την σάρκα του καρπού ενώ της βερικοκιάς όχι αλλά και του ότι το κουκούτσι της καϊσιάς είναι γλυκό ενώ της βερικοκιάς είναι πικρό. Η λέξη καϊσιά είναι τούρκικη λέξη, και βερικοκιά είναι λατινική (πρεκόκια).
Οι μελισσοκόμοι πρέπει να προσέχουμε πολύ και να γνωρίζουμε ότι όπως στην αμυγδαλιά και στην ροδακινιά έτσι και στην βερικοκιά πέφτουν πολλά φυτοφάρμακα, στην αρχή μυκητοκτόνα και μετά εντομοκτόνα κάνουν μεγάλες καταστροφές στα μελίσσια μας, αποδεκατίζουν τις συλλέκτριες την στιγμή που το μελίσσι στηρίζει την ανάπτυξη του πάνω τους.
Η Κρανιά 
Η κρανιά είναι φυλλοβόλο δένδρο και φυτρώνει σε υψόμετρο πάνω από τα πεντακόσια μέτρα. Οι καρποί της όταν ωριμάζουν είναι σε χρώμα κόκκινο και στυφίζουν λίγο μα όταν υπερωριμάσουν γίνονται λαμπεροί κόκκινοι και είναι γλυκείς. Γίνονται πολύ ωραίο λικέρ, όταν με την προσθήκη ζάχαρης τοποθετηθούν σε μεγάλο μπουκάλι και την παρατεταμένη έκθεση τους στον ήλιο βγάζουν τα υγρά τους, επίσης δίνεται σαν πρακτικό καταπραϋντικό σε περίπτωση κοιλόπονου. Ανθίζει συνήθως μετά τις καλοσύνες των αλκυονίδων ημερών και δίνει άφθονη γύρη σε χρώμα λαμπερό κίτρινο. Τα άνθη της κρανιάς είναι επίσης σε χρώμα κίτρινο και μέγεθος μικρό, το νέκταρ που δίνουν βοηθά πολύ τα μελίσσια διότι την εποχή του μεσοχείμωνου τα δίνει πραγματική ώθηση με την διέγερση που κάνει στις βασίλισσες.
Άλλα φυτά που κατά τον μήνα Φεβρουάριο βοηθάνε τα μελίσσια μας τόσο με την υπερπολύτιμη για την εποχή αυτή γύρη, αλλά και με το νέκταρ που μας δίνουν είναι η φουντουκιά, το δενδρολίβανο, ανοιξιάτικο ρείκι, το ξινάκι, κλπ.

Μυγδανάλευρος Κωνσταντίνος

Read More

Συμβουλές για τον μήνα Ιανουάριο

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

Καλή Χρονιά συνάδελφοι, με υγεία, τύχη για να κερδίσουμε το φλουρί στις πίττες που θα κόψουμε στους Μελισσοκομικούς Συλλόγους που ανήκει ο καθένας και πολλά μέλια. Ο Ιανουάριος ή Γενάρης, πρώτος μήνας του έτους, έχει μια ιστορία που ξεκινάει από τα χρόνια του δεύτερου βασιλιά της Ρώμης Νουμά Πομπίλιου (715-672π.Χ.), ενώ η 1η Ιανουαρίου ορίσθηκε ως ημέρα Πρωτοχρονιάς από το έτος 153 π.Χ. και από το 10ο αιώνα μ.Χ. καθιερώθηκε βαθμιαία ως αρχή του πολιτικού έτους σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ο Ιανουάριος οφείλει την ονομασία του στο διπρόσωπο θεό των Ρωμαίων Ιανό (Janus), θεό των θεών και πρώτο βασιλιά του Λατίου, του οποίου η λατρεία γινόταν με γιορτές, τελετές στις οποίες υπήρχε παλλαϊκή συμμετοχή. Απομεινάρια αυτών των εορτών από τα χρόνια της Ρωμαιοκρατίας είναι πολλά έθιμα που σχετίζονται με τις σημερινές ΄΄πρωτοχρονιάτικες γιορτές΄΄, κυρίως στα χωριά της Θεσσαλίας, της Ηπείρου, της Μακεδονίας, και της Θράκης, γνωστές με διάφορες τοπικές ονομασίες: Ρογκατσάρια, Ανακατωσάρια, Λιγουτσιάρια, Μπαμπαλιούρια, και άλλα που είναι έθιμα αποκλειστικά κτηνοτροφικών ομάδων και πληθυσμών των παραπάνω γεωγραφικών διαμερισμάτων. Ο Ιανουάριος είναι ο μήνας του προγραμματισμού, της αποθήκης, και των πρώτων επιθεωρήσεων. Προγραμματίζουμε για το πώς θα ενεργήσουμε κατά την νέα μελισσοκομική χρονιά, πως θα κινηθούμε, σε ποιες ανθοφορίες θα κόψουμε παραφυάδες, πότε θα μεταφέρουμε τα μελίσσια μας, ποιες περιοχές θα επισκεφθούμε και ποιους μήνες, πως θα κάνουμε τα μελίσσια μας περισσότερο παραγωγικά, πότε θα κάνουμε τις προληπτικές επεμβάσεις για τις ασθένειες, πότε θα ενώσουμε τα αδύνατα ή μικρά μελίσσια μας, πότε θα συλλέξουμε γύρη και πότε βασιλικό πολτό, πότε θα κάνουμε τις τροφές αλλά και τις εναλλακτικές ημερομηνίες και λύσεις.
Δεν κάνει καλό σε κανέναν μελισσοκόμο να βαδίζει στην τύχη, πάντα κάνουμε ένα πρόγραμμα και το τηρούμε όσο αυτό είναι δυνατόν. Επίσης με την αρχή του ότι η γνώση είναι δύναμη, ο μελισσοκόμος θα πρέπει να εκσυγχρονίζεται και να νοιώθει δυνατός όσο γίνεται περισσότερο πλουτίζοντας τις γνώσεις του. Υπάρχουν άριστα μελισσοκομικά βιβλία μεγάλων και καταξιωμένων, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό Ελλήνων επιστημόνων–συγγραφέων, δύο προς το παρόν σημαντικά μελισσοκομικά περιοδικά και ο παγκόσμιος ιστός με πολλές πληροφορίες για τη μέλισσα. Ό σύγχρονος μελισσοκόμος διαβάζει, και διαβάζει πολύ, όλα αυτά που αφορούν την μελισσοκομία και τα γύρω από αυτήν.
Στην αποθήκη οι εργασίες, αρχίζουν με το συμμάζεμα της, ντανιάζουμε τα πατώματα και τις γονοφωλιές αφού πρώτα τα απολυμάνουμε. Τα καίμε με το φλόγιστρο, μετά τα ξύνουμε, τα απολυμαίνουμε, τα βάφουμε, τα στεγνώνουμε και τα τοποθετούμε το ένα πάνω στο άλλο σε ντάνες 8 ή 10 μαζί. Τοποθετούμε τις κηρήθρες ξεχωριστά τις σκουρόχρωμες από τις άσπρες πάλι σε πατώματα και τις ντανιάζουμε και αυτές. Μαύρες κηρήθρες ξεχωρίζονται και απομακρύνονται ή λιώνονται. Απολυμαίνουμε όλα τα μελισσοκομικά μας εργαλεία με βραστό νερό. Αν έχουμε πάρει καινούργιες κυψέλες, τις πυροσφραγίζουμε, τις λαδώνουμε, μετά τις στοκάρουμε και τρίβουμε, τις βάφουμε, κατόπιν τις αρματώνουμε(περνάμε τα κλειδιά) και τις ντανιάζουμε για να τις έχουμε έτοιμες προς άμεση χρήση. Τα πλαίσια τα καρφώνουμε και περνάμε τα σύρματα, αφού τα τεντώσουμε τα τοποθετούμε στα πατώματα.
Οι πρώτες επιθεωρήσεις αρχίζουν από τις Αλκυονίδες ημέρες, τότε ο καιρός το επιτρέπει, η θερμοκρασία αναβαίνει πάνω από τους 14ο Κελσίου για κάποιες ημέρες, που πρέπει να εκμεταλλευτούμε για να μην κάνουμε ζημιά στα μελίσσια μας. Κατ’ αρχάς ελέγχουμε όλες τις κυψέλες μας εξωτερικά αν είναι στερεωμένες κανονικά και δεν έχουν μετακινηθεί από δυνατούς ανέμους, βροχή, ζώα κλπ. Προσέχουμε οι κυψέλες να έχουν κλίση προς τα εμπρός, για να μην μαζεύουν μέσα νερά από βροχές αλλά και να διευκολύνουμε τις μέλισσες να πετάνε πιο εύκολα έξω τα νεκρά σώματα των γερασμένων μελισσών. Επίσης αν δούμε στις σανίδες απογειώσεως μουμιοποιημένες προνύμφες μελισσών να ξέρουμε ότι το μελίσσι αυτό έχει ασκοσφαίρωση και πρέπει να το ενισχύσουμε με πληθυσμό από ένα άλλο δυνατό, αφού πρώτα απομακρύνουμε τις κηρήθρες που προσβλήθηκαν και κάψουμε τις μούμιες. Μέλισσες που σέρνονται έξω από την κυψέλη με κομμένα, ασύμμετρα ή τσαλακωμένα φτερά, μικρόσωμες νεαρές και με πρόβλημα στα πόδια, τότε είναι σίγουρο πως η βαρρόα …δεν μας ξέχασε όπως ελπίζαμε. Κάνουμε καταπολέμηση αμέσως. Ακόμη αν οι μέλισσες που ευρίσκονται στο έδαφος μπροστά στην κυψέλη είναι κουλουριασμένες και δεν μπορούν να πετάξουν όταν τις ενοχλούμε, τότε πρέπει να στείλουμε μερικές για εξέταση στο πλησιέστερο Μελισσοκομικό Κέντρο, πιθανόν να έχουν τραχειακή ακαρίαση. Εφαρμόζουμε την θεραπεία σύμφωνα πάντα με τις οδηγίες του Μελισσοκομικού Κέντρου. Επίσης η νοζεμίαση όταν μας χτυπήσει βλέπουμε εξωτερικά στην κυψέλη και στο καπάκι, κίτρινα, καφέ και μαύρα στίγματα. Αν τα στίγματα είναι σε σχήμα σταγόνας που τρέχει σε υγρή κατάσταση, ακόμη αν δούμε μέλισσες να αφήνουν με το πίσω μέρος του σώματός τους τα σημάδια και με κοιλιά φουσκωμένη πιθανόν να είναι στο αρχικό στάδιο της δυσεντερίας που εκδηλώνεται με διάρροια, αμέσως στέλνουμε δείγματα μελισσών για εξέταση. Εφαρμόζουμε θεραπεία. Υπάρχει βέβαια και η περίπτωση κατά την επιθεώρηση εξωτερικά των κυψελών μας να δούμε περιττώματα ή κόπρανα ποντικιών πάνω στις σανίδες προσγειώσεων. Ψάχνουμε διεξοδικά την κυψέλη μέχρι να βρούμε και να εξοντώσουμε τον ποντικό, αν όχι θα μας κάνει ζημιά στο μελίσσι τρώγοντας τις κηρήθρες και όχι μόνον.
Μετά την εξωτερική επιθεώρηση (θερμοκρασία 13ο Κελσίου και πάνω) ανοίγουμε τα καπάκια των κυψελών, η πρώτη μας κίνηση είναι:
-Να σηκώσουμε τα μαξιλαράκια ή τα κηρόπανα και να ελέγξουμε τις ποσότητες ζαχαροζύμαρου και γυρεόπιττας που υπάρχουν πάνω στους κηρηθροφορείς. Αν τα κατανάλωσαν τοποθετούμε καινούργια. Όταν αφήνουμε πολλά μέλια και δεν ταΐζουμε, ελέγχουμε για ύπαρξη τροφών δίπλα στον γόνο, μεταφέροντας τα απομακρυσμένα ακριανά πλαίσια με το μέλι και από τις δύο πλευρές του γόνου αφαιρώντας τις ενδιάμεσες άδειες κηρήθρες, διότι άμα τελειώσουν οι τροφές που ευρίσκονται στα στεφανώματα, με το κρύο, δεν απομακρύνονται από το γόνο και κινδυνεύουν άμεσα από την πείνα.
-Να καθαρίσουμε τον πάτο της κυψέλης και απελευθερώσουμε την είσοδο.
-Προσέχουμε για την ύπαρξη αυγών, γόνου και πληθυσμού, καλό είναι να καταγράφονται και να αντιπαραβάλλονται μετά από κάθε επιθεώρηση για να βλέπουμε την πρόοδο του κάθε μελισσιού. Ο γόνος αυτόν τον μήνα απλώνεται σαν μπάλωμα σε ένα-δύο πλαίσια στα περισσότερα μελίσσια και καθώς οι μέρες μεγαλώνουν και ο καιρός περνά αυξάνεται με γοργούς ρυθμούς. Βέβαια υπάρχουν και πολύ δυνατά μελίσσια που ο γόνος τους έχει απλώσει σε δύο-τρία πλαίσια από άκρη σε άκρη με πολύ πληθυσμό, αυτά που ευρίσκονται σε νότιες περιοχές της χώρας μας, και που μπήκανε στον χειμώνα από το φθινόπωρο δεκαρισμένα και όχι μόνον.
-Τα δυνατά μελίσσια ενισχύουν με γόνο και πληθυσμό κάποια αδύνατα, για να ξεπεράσουν τους επόμενους δύο δύσκολους μήνες ανώδυνα, γιατί είναι επικίνδυνο να χαθούν. Τα αδύνατα μελίσσια όμως μπορούμε να τα συνενώσουμε για να μεγαλώσουν τον πληθυσμό τους και να σωθούν.
Οι επιθεωρήσεις που γίνονται με θερμοκρασίες κάτω από 14ο Κελσίου πρέπει να είναι:
-Γρήγορες και με ουσία, Αν φυσά τοποθετούμε το καπάκι όρθιο από την πλευρά που φυσά για να κόβει τον αέρα.
-Σηκώνουμε με προσοχή το μισό σκέπασμα από εμπρός προς τα πίσω και ελέγχουμε για την τροφή, αν πρέπει να βάλουμε, τότε το κάνουμε αφού διπλώσουμε προς τα πίσω το μισό μόνον σκέπασμα.
-Δεν μετακινούμε πλαίσια με γόνο, αλλά υπολογίζουμε τον πληθυσμό κοιτώντας από πάνω ανάμεσα από τα πλαίσια, πόσα διαστήματα μέλισσας είναι γεμάτα.
-Τοποθετούμε διαφράγματα για να περιορίσουμε τον χώρο στα μελίσσια μας που είναι μικρά, για εξοικονόμηση ενέργειας, τροφών και φθοράς μελισσών.
-Τις κηρήθρες που είναι καιρό μέσα στις κυψέλες και δεν έχουν σφραγισμένα μέλια, τις ελέγχουμε, αν πέφτουν σταγόνες τότε τις απομακρύνουμε γιατί το πιθανότερο είναι να τράβηξε υγρασία. Υπάρχει ακόμη η περίπτωση αυτό το μέλι να ξίνισε.
-Αποφεύγουμε την υγρασία μέσα στην κυψέλη μόνον με έναν τρόπο, ανοίγουμε και τα 4 παράθυρα του καπακιού.

ΑΜΥΓΔΑΛΙΑ 
Η εποχή άνθησης της Αμυγδαλιάς, λόγω των πολλών ποικιλιών, κλιμακώνεται για μεγάλο χρονικό διάστημα, από μέσα Ιανουαρίου(παλιές ποικιλίες) μέχρι και τέλος Μαρτίου(νέες ποικιλίες). Η ανθοφορία της αμυγδαλιάς είναι για το δυνάμωμα των μελισσιών πολύ σημαντική, γιατί την συγκεκριμένη εποχή που γίνεται δίνει πολύ μεγάλη ώθηση στα μελίσσια. Το φυτό προσφέρει σε αφθονία τόσο νέκταρ όσο και γύρη με υψηλή θρεπτική αξία. Το νέκταρ παράγεται όλη ημέρα ενώ η γύρη παράγεται συνήθως τις μεσημεριανές ώρες. Φυτρώνει και μπορούμε να την βρούμε σχεδόν παντού. Τα άνθη της αμυγδαλιάς έχουν μέτρια ως υψηλή συγκέντρωση σε ζάχαρο (20% έως 40%) σε σχέση με άλλα οπωροφόρα. Πολλοί μελισσοκόμοι στις αρχές της άνοιξης, από περιοχές που δεν έχουν αμυγδαλιές, μεταφέρουν τα μελίσσια τους στην αμυγδαλιά. Κάθε χρονιά παρατηρείται μεγάλη κινητικότητα την εποχή που είναι ανθισμένες οι αμυγδαλιές, σχεδόν από όλη την Μακεδονία και Ήπειρο, μελισσοκόμοι παίρνουν τον δρόμο για πιο νότια μέρη που πρωίμησε η αμυγδαλιά για εκμετάλλευση της γύρης με σίγουρη αύξηση του γόνου.
Η ΜΟΥΣΜΟΥΛΙΑ 
Είναι πράγματι ένα πολύ ανθεκτικό αειθαλές φυτό γιατί σε ακραίες καιρικές συνθήκες ανθίζει και ευδοκιμεί σχεδόν σε όλη την Ελληνική και Κυπριακή επικράτεια, γενικότερα δε σε ολόκληρη την λεκάνη της Μεσογείου. Σε μέρη που βρίσκεται σε κάποιο υψόμετρο ανθίζει από μέσα Δεκεμβρίου και η ανθοφορία της κρατά μέχρι και τα μέσα του Ιανουαρίου. Καλό είναι σε μέρη που πέφτει χιόνι να την προστατεύουμε δένοντάς την γύρω-γύρω με ένα χοντρό σχοινί διότι τα κλαδιά της σπάνε πολύ εύκολα. Τα λουλούδια της είναι χρώματος λευκού, πολύ ανθεκτικά στις βροχές και τους κρύους ανέμους του χειμώνα δίνουν πολύ γύρη αλλά και νέκταρ, η ευχάριστη μυρωδιά τους γίνεται αντιληπτή από μεγάλη απόσταση. Υπάρχουν δυο είδη μουσμουλιάς, το είδος που μας ενδιαφέρει άμεσα είναι αυτό που ονομάζεται Ιαπωνική και έχει, τους νόστιμους κίτρινους καρπούς με τα τεράστια κουκούτσια, ώριμα προς το τέλος Απριλίου. Αλλά υπάρχει και η Γερμανική που έχει τους καρπούς της ώριμους μέσα στον Δεκέμβριο. Το χρώμα τους είναι ανοικτό καφέ μα όταν ωριμάσουν γίνεται πιο σκούρο, έχουν πέντε μεσαίου μεγέθους και πολύ σκληρά κουκούτσια αλλά και λίγη σάρκα για φαγητό.
ΔΕΝΔΡΟΛΙΒΑΝΟ 
Ροσμαρίνι, δυοσμαρίνι, αρισμαρές, λιβανόδενδρο, λασμάρι, είναι ονόματα που έχουν δοθεί σε διάφορες περιοχές Ελλάδας και Κύπρου για το δενδρολίβανο. Είναι θάμνος πολυετής με σκληρά σαν βελόνες φύλλα και ανήκει στην ίδια οικογένεια με την λεβάντα, το θυμάρι και τα άλλα σπουδαία μελισσοκομικά φυτά (Labiatae). Το δενδρολίβανο είναι άριστο χειμωνιάτικο μελισσοκομικό φυτό πολύ ανθεκτικό στις άγριες καιρικές συνθήκες, την ίδια ανθεκτικότητα παρουσιάζει και η ανθοφορία του, δεν επηρεάζεται εύκολα από δυνατούς ανέμους ή χαμηλές θερμοκρασίες. Το χιόνι, οι πολλές βροχές και οι πάγοι ελάχιστα το επηρεάζουν, αφού μόλις ανεβεί λίγο η θερμοκρασία κατά τις μεσημεριανές ώρες, τα λουλούδια μπορούν και προσφέρουν γύρη.
ΤΟ ΡΑΔΙΚΙ 
Το βρίσκουμε σε όλη την Ελληνική επικράτεια, με διάφορα κατά τόπους ονόματα όπως: πικρομάρουλο, πίκρα, πικροράδικο, αροδίκι, παπαδούλια, κιχώρι, πικραλίδα κλπ. Ευδοκιμεί σε πεδινές και ημιορεινές δροσερές περιοχές και χωράφια μέτριας γονιμότητας, ξηρικά ή ποτιστικά. Το μέλι του έχει απόχρωση κιτρινωπή με πικρή γεύση. Οι μέλισσες το επισκέπτονται πολύ συχνά τους χειμωνιάτικους μήνες διότι δίνει γύρη - λαμπερού κίτρινου χρώματος - που τόσο την χρειάζονται οι μέλισσες αυτούς τους δύσκολους χειμωνιάτικους μήνες. Για τον άνθρωπο είναι εκλεκτή τροφή. Ωμό ή βραστό τρώγεται με λαδόξιδο συνήθως λόγω της πικρής του γεύσης.

Κωνσταντίνος Μυγδανάλευρος

Read More

Συμβουλές για τον μήνα Νοέμβριο

Σε όλες τις περιοχές της Ελλάδος, η γέννα(το γόνεμα) έχει μειωθεί σημαντικά, οι βασίλισσες δεν γεννούνε στους ρυθμούς των προηγουμένων μηνών. Μόνον οι βασίλισσες που ΄΄έγιναν΄΄ τον Αύγουστο και Σεπτέμβριο συνεχίζουν να γεννούν με διακοπή 4-5 ημερών κάπου στο μέσον του Δεκεμβρίου. Οι ημέρες μικραίνουν και οι νύκτες έχουν μεγαλύτερη διάρκεια με αποτέλεσμα οι θερμοκρασίες να είναι χαμηλές. Οι μέλισσες πλέον τα βράδια σχηματίζουν την λεγόμενη σφικτή μελισσόσφαιρα, τα πρωινά κάνει κρύο και βγαίνουν αργά από τις κυψέλες για συλλογή νέκταρος και γύρης.

Εργασίες στο μελισσοκομείο:
-Σφίξιμο των μελισσιών με κατέβασμα των πατωμάτων
Το ΄΄σφίξιμο΄΄ των μελισσιών επιτυγχάνεται με την αφαίρεση των πλαισίων που δεν πατάνε οι μέλισσες. Κατεβάζουμε τα πατώματα, και σκεπάζουμε τα μελίσσια με τα κηρόπανα. Πάντα αφήνουμε κενά από τα πλάγια για να φεύγει η υγρασία.
-Τάισμα
Τον χειμώνα οι ανθοφορίες είναι λιγοστές, όπως επίσης και οι συλλέκτριες και αν δεν αφήσαμε αρκετό μέλι σε κάθε κυψέλη για την συντηρητική διατροφή των μελισσών ο κίνδυνος να χαθούν μελίσσια από πείνα είναι πολύ μεγάλος,. Για να λειτουργήσουν οι θερμάστρες της κυψέλης χρειάζονται καύσιμο και αυτό είναι το μέλι, πέραν αυτού που αφήνουμε, από αυτόν τον μήνα λοιπόν αρχίζουμε να ενισχύουμε τα μελίσσια μας με ζαχαροζύμαρο και γύρη ή υποκατάστατα γύρης.

Καταπολέμηση της βαρρόα
Ο Νοέμβριος επίσης είναι ο μήνας καταπολέμησης της βαρρόα. Τόσο αυτοί που γυρίσανε από το πεύκο όσο και αυτοί που δεν πήγαν πρέπει να κάνουν κάποια θεραπεία για να καταπολεμήσουν την βαρρόα, γιατί τα μελίσσια με βαρρόα δύσκολα ξεχειμωνιάζουν.
Εγώ προσωπικά  χρησιμοποιώ τα τελευταία χρόνια κατά της βαρρόα… ξύδι, με άριστα αποτελέσματα. Η εφαρμογή του είναι εύκολή, για αυτούς που έχουν μέχρι 50 – 60 μελίσσια, αλλά κουραστική και επίπονη για αυτούς που έχουν πάνω από 150 μελίσσια. Ψεκάζουμε κάθε πλαίσιο με μέλισσες και γόνο και από τις δύο πλευρές του. Σε διάστημα 25 ημερών, 5 φορές. Δηλαδή 1φορά, κάθε 5 ημέρες, με 6-7 γραμμάρια περίπου ξύδι σε κάθε πλαίσιο. Η εφαρμογή να γίνεται πάντα με θερμοκρασία περιβάλλοντας να ξεπερνά τους 16 βαθμούς Κελσίου. Υπ’ όψιν, το ξύδι σκοτώνει τα αυγά των μελισσών. Η εφαρμογή του ξυδιού έχει και σαν αποτέλεσμα την δημιουργία έντονου όξινου περιβάλλοντος στο εσωτερικό της κυψέλης και έτσι καταπολεμά και την ασκοσφαίρωση όπου αυτή υφίσταται.
-Συνενώσεις αδύνατων και μικρών μελισσιών.
Λύση για την επιβίωση των αδυνάτων μελισσιών είναι η συνένωση. Αυτός ο μελισσοκομικός χειρισμός είναι αναγκαίος. Ο μελισσοκόμος που κάνει τις συνενώσεις των μελισσιών του το φθινόπωρο, μειώνει στο ελάχιστο τις πιθανότητες να έχει απώλειες τον χειμώνα. Τα μελίσσια που είναι πολυπληθή, έχουν τροφές και ταΐζονται καλά, ξεχειμωνιάζουν εύκολα και την άνοιξη αναπτύσσονται πολύ γρήγορα.
Ένας απλός τρόπος συνένωσης δύο μελισσιών γίνεται με εφημερίδα. Πάνω στην γονοφωλιά με την βασίλισσα στρώνουμε ένα φύλλο μιας εφημερίδας που να την καλύπτει από άκρη σε άκρη, τοποθετούμε ένα πάτωμα, και με το ξέστρο ανοίγουμε μικρές τρύπες στο φύλλο της εφημερίδας για να περνά αέρας, κατόπιν βάζουμε μέσα στο πάτωμα τα πλαίσια με το μικρό ή αδύνατο μελίσσι και κλείνουμε το καπάκι της κυψέλης. Την επόμενη ημέρα πάμε ελέγχουμε για την ένωση και ταΐζουμε σιρόπι ή ζαχαροζύμαρο.
Απλός χαρακτηρίζεται και ο τρόπος συνένωσης μελισσιών με την μέθοδο του σιροπιού. Ετοιμάζουμε αραιό σιρόπι και αφού το τοποθετήσουμε σε ένα δοχείο ψεκασμού, αρχίζουμε και ψεκάζουμε τα πλαίσια με τις μέλισσες και από τις δύο πλευρές πρώτα της γονοφωλιάς και κατόπιν του πατώματος που θέλουμε να ενώσουμε, τοποθετούμε το πάτωμα πάνω από την γονοφωλιά και κλείνουμε το καπάκι της κυψέλης. Την επόμενη ημέρα πάμε και ταΐζουμε ζαχαροζύμαρο.

Αποθήκευση κηρηθρών
Με θερμοκρασίες περιβάλλοντος 12 βαθμούς Κελσίου και κάτω ο κηρόσκορος δεν πετά αλλά και δεν γεννά για να πολλαπλασιασθεί. Ο Νοέμβριος έχει αυτές τις θερμοκρασίες και είναι ο πιο κατάλληλος για την αποθήκευση των κηρήθρων, χωρίς τον φόβο της καταστροφής των.
Μετά τον καταψύκτη, τοποθετούμε τις κηρήθρες σε πατώματα, και αυτά σε ντάνες των 8-10 πατωμάτων πάνω σε επιθέματα από καδρόνια, τούβλα ή τσιμεντόλιθους για να περνά εύκολα ο αέρας, αφού πρώτα κάτω – κάτω τοποθετήσουμε έναν αερισμό ή καρφώσουμε μια λεπτή σήτα(ίδια με αυτήν που τοποθετούμε στα παράθυρα για τα κουνούπια το καλοκαίρι), το ίδιο κάνουμε και στην κορυφή της ντάνας αν δεν θέλουμε να βάλουμε ένα καπάκι τύπου Αυστραλίας. Με την σήτα ή τον αερισμό αποφεύγουμε την καταστροφή των κηρήθρων από ποντίκια ή άλλα μικρά ερπετά, έντομα ή ζωύφια που πιθανόν να τριγυρίζουν αθέατα στην αποθήκη μας αλλά ταυτόχρονα λόγω ύψους δημιουργείται μικρός εφελκυσμός στο εσωτερικό των πατωμάτων και έτσι στις κηρήθρες αποφεύγουμε την μούχλα. Οι κηρήθρες καλό είναι να αποθηκεύονται στο πιο ξηρό και ψυχρό μέρος της αποθήκης μας, δηλαδή ανάμεσα από κάποιο βορινό μελισσοστεγανό παράθυρο και ένα ανοικτό φεγγίτη με λεπτή σήτα, για να δημιουργείται ρεύμα αέρα και να τις κρατά πάντα κρύες και αεριζόμενες μέχρι τον μήνα Μάρτιο που θα τις χρειασθούμε.

Ανθοφορίες του μήνα
Τελικά φαίνεται ότι πάμε για αειφορία στην Ελλάδα, αφού για 4-5 συνεχόμενη χρονιά μέσα στον Οκτώβριο και Νοέμβριο ανθίζουν πασχαλιές, κουτσουπιές, Λαδανιές(κουνούκλα), άγριες αμυγδαλιές και όχι μόνον.
Η σουσούρα, η ακονιζιά(σκοτζάρι), σε κάποια ψηλώματα ο κισσός, ο πολύκομπος και η κουμαριά είναι ανθοφορίες που βοηθούν πάρα πολλά μεγάλα μελισσοκομεία στις ευρύτερες περιοχές της Θράκης, της Μακεδονίας, της Ηπείρου ως και την Στερεά Ελλάδα. Στα νησιά του Ιονίου και του Αιγαίου, Κυκλάδες, Δωδεκάνησα αλλά και σε κάποια παραθαλάσσια μέρη της Πελοποννήσου το δεντρολίβανο, το ταραξάκο, η σουσούρα, η κουμαριά καθώς και κάποια δένδρα μουσμουλιάς συνεπικουρούν αυτόν τον μήνα τόσο σε γύρη όσο και σε νέκταρ, στην συντήρηση μελισσοκομείων δίπλα σε κάποια χωριά ή μικρές επαρχιακές και νησιώτικες πόλεις. Τα χρυσάνθεμα αυτόν τον μήνα έχουν την τιμητική τους και τα επισκέπτονται ήμερες και άγριες μέλισσες και κάποια είδη μικρόσωμων βομβίνων. Η Κρήτη και η Κύπρος μας, έχουν τις μουσμουλιές και εξασφάλισαν πολλές γύρες από την ανθοφορία της χαρουπιάς τον προηγούμενο μήνα. Αλλά και εκεί υπάρχουν χρυσάνθεμα, τριανταφυλλιές, ντάλιες, κατιφέδες στους κήπους στα παρτέρια, στις αυλές και στις πλατείες των χωριών και πόλεων καθώς και ακονιζιές, ταραξάκο και πολύκομπο . Οι μέλισσες δεν υποτιμούν τίποτε πάνε παντού και εκμεταλλεύονται κάθε ανθοφορία και λουλούδι.

Κων/νος Μυγδαναλευρος

Read More

Συμβουλές για τον μήνα Οκτώβριο

Στην Ελληνική ύπαιθρο οι ανθοφορίες μειώνονται από το τέλος του Οκτωβρίου. Η μείωση αυτή γίνεται αισθητή ανάλογα βέβαια και με το γεωγραφικό διαμέρισμα.
Η Κρήτη, τα νησιά της Δωδεκανήσου, η Πελοπόννησος, οι Κυκλάδες τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου μέχρι την Λήμνο, όπως και στο Ιόνιο μέχρι την Κέρκυρα, σίγουρα αντιμετωπίζουν το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι μελισσοκόμοι των βορειότερων περιοχών της Ελλάδος, όπως η Μακεδονία η Θράκη και η Ήπειρος όπου η σημαντική μείωση των ανθοφοριών αρχίζει και γίνεται αισθητή απ΄ αυτόν τον μήνα. Τα κρύα και τα ξεροβόρια αναστέλλουν τις νεκταροεκκρίσεις σε πολλά φυτά.
Για τους νέους μελισσοκόμους
Η επιλογή κατάλληλης τοποθεσίας για την εγκατάσταση των μελισσιών και πως θα ΄βγει ο χειμώνας χωρίς απώλειες, είναι η έγνοια που πονοκεφαλιάζει πολλούς. Τι πρέπει, σε ποιο σημείο, πως θα τοποθετηθούν, με ποια κατεύθυνση και άλλες ερωτήσεις θα προβληματίζουν πάντα τους νέους συναδέλφους. Στο τέλος η επιβεβαίωση από κάποιον έμπειρο αν είναι όλα σωστά για να μην έχουμε απώλειες και αυτό πονοκέφαλος.
Επιλογή τοποθεσίας
Η επιλογή της τοποθεσίας για την εγκατάσταση των μελισσιών μας σαν σταθερό μας μελισσοκομείο πρέπει να τηρεί τα παρακάτω:
-Να βρίσκεται κοντά στο σπίτι και στην αποθήκη του μελισσοκόμου. Αυτό κάνει εύκολη και οικονομική την μετάβαση και επιστροφή από το μελισσοκομείο.
-Το έδαφος να έχει μικρή κλίση και να είναι στραγγερό.
-Να είναι σε προσήλια τοποθεσία και χωρίς υγρασία.
-Να είναι προφυλαγμένο από τους ισχυρούς βόρειους ανέμους του χειμώνα.
-Να υπάρχει κοντά καθαρό τρεχούμενο νερό.
-Η ύπαρξη στην περιοχή του μελισσοκομείου μας γυρεοδοτικών δένδρων και θάμνων, μέχρι 1500 μέτρα απόσταση είναι καλή.
-Η πρόσβαση να γίνεται χωρίς προβλήματα κατά τους χειμερινούς μήνες(λάσπες, μεγάλες λακκούβες, κλπ)
-Να απέχει 20-25 μέτρα από αγροτικό δρόμο και πάνω από 100 μέτρα από δρόμο ταχείας κυκλοφορίας(εθνικές οδούς)
-Να απέχει αν είναι δυνατόν πάνω από 3 χιλιόμετρα από γειτονικό μελισσοκομείο.
Τα μικρά μελισσοκομεία μπορούν να μεταφερθούν κοντά σε οικισμούς, κοινότητες, δίπλα σε απομακρυσμένες κατοικημένες περιοχές, σε περιαστικά δάση και άλση. Στις παραπάνω περιοχές, υπάρχουν πάντα στις πλατείες κήποι, μπέρκολες, παρτέρια και δέντρα, στα μπαλκόνια των σπιτιών και των πολυκατοικιών γλάστρες με διάφορα λουλούδια που με τις ανθοφορίες τους καλύπτουν σχεδόν τους πρώτους δύσκολους μελισσοκομικούς μήνες του χρόνου (Οκτώβριο, Νοέμβριο).Μπορούμε επίσης να βρούμε απάνεμες, προσήλιες και ζεστές τοποθεσίες στις παρυφές των μεγάλων επαρχιακών πόλεων οι οποίες όμως θα πρέπει να είναι προσπελάσιμες με κάθε μεταφορικό μέσο καθ΄ όλη την χειμερινή περίοδο.
Εργασίες στο μελισσοκομείο
-Αν πρόκειται για σταθερό μελισσοκομείο τοποθετούμε επιθέματα κάτω από τις κυψέλες(παλιά ελαστικά αυτοκινήτων, τούβλα, τσιμεντόλιθους κλπ) για να αποφύγουμε την υγρασία των επομένων μηνών.
-Τοποθετούμε τις κηρήθρες με την γύρη δίπλα από τον γόνο στην γονοφωλιά, και αν δεν έχουμε τότε δίνουμε υποκατάστατα γύρης για να τα ενισχύσουμε.
-Τις νέες αγέννητες κηρήθρες(άσπρες) τις πάμε στην αποθήκη για συντήρηση και αποθήκευση.
-Σφίγγουμε τα μελίσσια μας για ξεχειμώνιασμα αφαιρώντας τις περίσσιες κηρήθρες, δηλαδή της κηρήθρες που δεν πατάνε οι μέλισσες.
-Ενώνουμε τα μικρά και αδύνατα μελίσσια με μεγαλύτερα για να βγάλουν τον χειμώνα χωρίς προβλήματα.
Αυτοί που δεν θέλουν να πάνε στο πεύκο καλό είναι να προετοιμάζουν τα μελίσσια τους για ξεχειμώνιασμα. Μέχρι τέλος Σεπτεμβρίου έπρεπε να έχουν ολοκληρώσει τον κύκλο της διεγερτικής τροφοδότησης (10-12 ημέρες με 200 γραμ. Σιρόπι, πυκνότητας 1 ζάχαρη με 1 νερό), ώστε οι βασίλισσες να εντατικοποιήσουν πάλι την γέννα τους, αφού μέσα στον μήνα Αύγουστο σε πολλές περιοχές της Ελλάδας μείωσαν τον ρυθμό καθώς και τον αριθμό της ωοτοκίας τους.
Η διεγερτική τροφοδοσία πρέπει να ενισχύεται με πρωτεϊνική διατροφή γύρη ή υποκατάστατο γύρης. Θεμιτή είναι και η τροφοδότηση με ζαχαροζύμαρο αντί της καθημερινής τροφοδότησης με σιρόπι. Στα ζαχαροζύμαρα που κάνουμε για να τροφοδοτούμε τα μελίσσια μας όλο τον χειμώνα καλό θα είναι να βάζουμε και σκόρδο, καταπολεμά την Νοζεμίαση. (150κιλ. ζαχαροζύμαρο = 10 κεφάλια σκόρδο λειωμένο).
Εργασίες στην μελισσοκομική αποθήκη
-Γενική καθαριότητα, από πάτωμα, παράθυρα και εργαλεία
-Αλλαγή σιδερένιων, πλαστικών, τσίγκινων κάδων και δοχείων αποθήκευσης, με αντίστοιχα ανοξείδωτα
-Συντήρηση και απολύμανση με φλόγιστρο και χλωρίνη των πατωμάτων και κυψελών που εισέρχονται στην αποθήκη.
-Τοποθέτηση κηρηθρών στον καταψύκτη για τις ώρες που προβλέπεται και στη συνέχεια σε ντάνες των οκτώ-δέκα πατωμάτων, πάνω σε τούβλα με πολύ ψιλή σήτα κάτω και πάνω, για να δημιουργείται ρεύμα αέρος και να μην μουχλιάζουν. Τα πατώματα καλό είναι στις ενώσεις τους να τα ΄΄σφραγίζουμε΄΄ με φαρδιά χάρτινη κολλητική ταινία.
-Τις παλαιές και μαύρες κηρήθρες που έχουν κλείσει σχεδόν τα κελιά από τα πολλά κουκούλια των μελισσών που γεννήθηκαν τα τελευταία 4-5 χρόνια πάνε οπωσδήποτε για λιώσιμο. Πάνω από 4 χρόνια είναι ασύμφορο για κάθε μελισσοκόμο και μάλιστα επαγγελματία να κρατά τις κηρήθρες, πρέπει να τις αλλάζει με ρυθμό 1/3 - 1/4 κάθε χρόνο.
-Εάν έχουμε την δυνατότητα παρασκευάζουμε μόνοι μας τις μελισσοκομικές τροφές(ζαχαροζύμαρα, γυρεόπιττες, κλπ). Εάν δεν έχουμε τα εργαλεία και τα μηχανήματα, απευθυνόμαστε στους μελισσοκομικούς συλλόγους που ήμαστε εγγεγραμμένοι, όλοι οι σύλλογοι έχουν μηχανήματα για τον σκοπό αυτό, να βοηθούν τα μέλη τους.
Στο πεύκο
Ετοιμάζουμε και πάμε στο πεύκο τα μελίσσια μας από τον προηγούμενο μήνα, αφού τα ενισχύσουμε με γόνο, πληθυσμό και γύρες, ακόμη και να τα συνενώσουμε.
Τα μελίσσια που θα τα πάμε στο πεύκο να είναι ΄΄στεγνά΄΄ δηλαδή πεινασμένα και χωρίς πλαίσια με μέλια ατρύγητα από το καλοκαίρι μέσα στην κυψέλη τους.
Να προέρχονται από ΄΄πικρή΄΄ ανθοφορία, δηλαδή να τα έχουμε πάει πρώτα σε γυρεοδοτικές ανθοφορίες για να μαζέψουν γύρες(κισσό, αρμυρίκι, σουσούρα, κλπ).
Εχθροί
Οι μεγάλες κίτρινες σφήκες(σκούρκοι, σερσένια, κουρκούμπανοι, κλπ) σταματούν τις καταστροφικές τους επιδρομές στα μελίσσια μας. Ο κρύος καιρός τα αναγκάζει να μένουν μέσα στις φωλιές τους, που πολλές ευρίσκονται μέσα στην γη. Οι έντονες βροχοπτώσεις έχουν καταστρέψει αρκετές με αποτέλεσμα να μειωθούν ταυτόχρονα και οι πληθυσμοί τους.
Μέσα στον Σεπτέμβριο ολοκληρώθηκε και σταμάτησε η ανάπτυξη και η τελευταία ανθοφορία των βαμβακιών, μαζί τους εξαφανίστηκε διότι ολοκληρώθηκε και ο βιολογικός κύκλος του σαρκοφάγου εντόμου και εποχιακού εχθρού των μελισσών, Κόκκινος Κοριός.
Στις 20 Σεπτεμβρίου φύγανε τα χελιδόνια από Ήπειρο, Θεσσαλία, Μακεδονία και Στερεά Ελλάδα, τα ακολούθησαν οι μελισσοφάγοι που τον τελευταίο μήνα κάνανε μεγάλη ζημιά στις συλλέκτριες των μελισσιών που τύχαιναν να ευρίσκονται κοντά στις φωλιές τους. Θέλοντας να αυξήσουν το βάρος τους και τον λιπώδη ιστό στο σώμα τους, για το μακρινό ταξίδι του αποδημιτισμού που θα άρχιζε σε λίγο καιρό έφταναν να κυνηγούν τις συλλέκτριες που γύριζαν φορτωμένες, μέχρι την είσοδο των κυψελών.
Τώρα που άρχισε πλέον και έρχεται σιγά-σιγά ο χειμώνας φορτωμένος με κρύα, βροχές, χιόνια και παγωνιές δύο είναι οι βασικότεροι εχθροί των μελισσιών μας. Η ασιτία και η υγρασία σίγουρα αποτελούν τους χειρότερους εχθρούς και αν κάποιος δεν προσέξει τότε η άνοιξη θα τον βρει με μελίσσια μείον.
Ασθένειες
Το φάρμακο Fumintil από τον Δεκέμβριο του 2005 έχει καταργηθεί σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης διότι άφηνε υπολείμματα στα μέλια. Για την πρόληψη της νοζεμίασης αφήνουμε τα παράθυρα των καπακιών ανοικτά, δεν τα κλείνουμε για να φεύγει η υγρασία, χωρίς υγρασία μέσα στην κυψέλη σπάνια έχουμε την εκδήλωση αυτής της ασθένειας, αλλά και βάζουμε σκόρδο στις στερεές τροφές των μελισσιών που ετοιμάζουμε από αυτόν τον μήνα, είτε αυτές γίνονται με ισογλυκόζη ή με μέλι.
Η περίοδος αυτή που τα μελίσσια γυρίζουν από τα πεύκα είναι η καλύτερη για την καταπολέμηση της βαρρόα. Ο γόνος λίγος και οι μέλισσες που επέστρεψαν και αυτές οπωσδήποτε πολύ λιγότερες από αυτές που πήγαν, είναι ιδανική ευκαιρία για να βρούμε την βαρρόα εκτεθειμένη αφού δεν μπορεί πλέον να κρυφτεί. Σε διάστημα 20 ημερών να γίνεται η καταπολέμηση 4 φορές, δηλαδή κάθε πέμπτη ημέρα για να πιάσουμε ολόκληρο τον κύκλο της γέννησης της που ακολουθεί τον κύκλο γέννησης των μελισσών(κηφήνες πλέον δεν υπάρχουν).
Σε περίπτωση που διαπιστώσουμε Αμερικάνικη Σήψη του Γόνου τότε προβαίνουμε στην τεχνική της διπλής μετάγγισης του πληθυσμού, και σε ακραία περίπτωση σε πολύ βαριά μορφή αυτής της ασθένειας τότε καίμε το μελίσσι που ασθενεί. Τις κηρήθρες που έχουν μέλι της βάζουμε στον μελιτοεξαγωγές τελευταίες. Μετά το βγάλσιμο των μελιών πλένουμε με καυτό νερό και ξεπλένουμε πολύ καλά με κρύο τον μελιτοεξαγωγέα αμέσως. Το μέλι που παίρνουμε από τα μελίσσια που ασθενούν από Α.Σ.Γ. είναι κατάλληλο για κατανάλωση από τον άνθρωπο, δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα. Πρόβλημα μεγάλο θα έχουμε αν με αυτό το μέλι κάνουμε τροφές για τα μελίσσια μας.
Ανθοφορίες
-Ακονιζιά: Τα λουλούδια της έχουν χρώμα ζωηρό κίτρινο και είναι κατ’ εξοχή γυρεοδοτικό φυτό. Ανθίζει από τον Σεπτέμβριο και κλιμακώνεται η άνθιση του μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου, είναι χρήσιμο φυτό στην μελισσοκομία αφού την εποχή αυτή σπανίζει η γύρη. Οι μέλισσες το επισκέπτονται από της πρωινές ώρες μέχρι αργά το απόγευμα. Κάποιες φορές παίρνουν και από τις άκρες των φύλλων και των ματιών της ακονιζιάς ρητίνες για την δημιουργία πρόπολης.
Είναι καλό κάθε φορά που γεμίζουμε το καπνιστήρι μας με πευκοβελόνες για να καπνίσουμε τα μελίσσια στις επιθεωρήσεις να βάζουμε και πράσινα φύλλα ακονιζιάς. Κάνει διπλό καλό και κρυώνει τον καπνό, να μην πέφτει ζεστός στις μέλισσες και εξαγριώνονται, αλλά έχει και επίδραση στην βαρρόα, ρίχνει αρκετές στο πάτωμα.
-Αρμυρίκι: Πολύ σημαντικά είναι και τα είδη που ανθίζουν τον Σεπτέμβριο μέχρι και τον Οκτώβριο, δίνουν γύρη χρώματος κρεμ και εν όψει του χειμώνα που έρχεται οι μέλισσες επιδίδονται σε αγώνα δρόμου για να συλλέξουν περισσότερη γύρη που θα κρατήσει το μελίσσι δυνατό. Επίσης το νέκταρ αυτού του φυτού είναι σημαντικό, γιατί το φθινόπωρο είναι λίγες οι ανθοφορίες και σε πολλά μέρη της χώρας μας, όπως είναι τα νησιά και κάποια παράλια οι μελισσοκόμοι περιμένουν μαζί με την ακονιζιά και αυτήν την ανθοφορία, ώσπου να δώσει το φθινοπωρινό ρείκι και να σιγουρευτούν για καλό ξεχειμώνιασμα.
Το συναντάμε αυτοφυή όπως παραπάνω αναφέραμε σε κοίτες ποταμών, στις άκρες των δρόμων, αλλά και στα πάρκα και τις αυλές των σπιτιών σαν καλλωπιστικό και διακοσμητικό, λόγω της πλούσιας κόμης του αλλά και αντοχής του.
-Πολύκομπος: η γύρη του είναι επίσης πολύτιμη και το μέλι που γίνεται από το νέκταρ αυτού του φυτού έχει σκούρο χρώμα. Το χρώμα της γύρης είναι κόκκινη προς το βυσσινή, πολύ θρεπτική και κάνει τα μελίσσια να γονεύουν πολύ. Η διάρκεια άνθισης του πολύκομπου φτάνει κάποιες χρονιές που ευνοείτε μέχρι τον Δεκέμβριο.
-Χαρουπιά: Δίνει μεγάλες ποσότητες κίτρινης γύρης πολύ θρεπτικής στα μελίσσια μας. Μας δίνει την κατάλληλη εποχή θρεπτική γύρη σε καλές ποσότητες αλλά επίσης μας δίνει και νέκταρ για να αποθηκεύσουν τα μελίσσια μας για ξεχειμώνιασμα. Τα μελίσσια που γυρίζουν από το πεύκο και προλαβαίνουν ανθοφορία της χαρουπιάς παίρνουν γόνους αμέσως. Ξεκινά τις βασίλισσες για την φθινοπωρινή γέννα και οι οποίες ενόψει του χειμώνα, αν υπάρχουν και οι κατάλληλες καιρικές συνθήκες για εισροή νέκταρ στις κυψέλες γενούν ασταμάτητα
-Αγριοσουσαμιά(αγριοβαμβακιά): Τα λουλούδια της αγριοσουσαμιάς μας δίνουν νέκταρ και γύρη, είναι δίχρωμα, εξωτερικά είναι λευκά και στο κέντρο κοντά στα νεκτάρια έχουν χρώμα κίτρινο. Οι μέλισσες τα επισκέπτονται όλη την ημέρα και παίρνουν νέκταρ αλλά και πολύ γύρη σε χρώμα κίτρινο. Το μέλι που βγαίνει από την αγριοσουσαμιά είναι ανοικτόχρωμο κίτρινο, μυρωδάτο με ευχάριστη γεύση, το ιξώδης του είναι μεγάλο(παχύρρευστο).
-Σουσούρα(φθινοπωρινό ρείκι): επίσης σημαντικό μελισσοκομικό φυτό, δίνει γύρη πολύ θρεπτική και μέλι με ιδιάζουσα γεύση, κάποτε δεν είχε εμπορική αξία, σήμερα πωλείται σε καλές τιμές από τους παραγωγούς αλλά και από τα καταστήματα των ειδών υγιεινής διατροφής. Τα μελίσσια αναπτύσσονται εύκολα στην σουσούρα που ετοιμάζονται για τα πεύκα. Η διάρκεια άνθησης της φτάνει μέχρι τον Δεκέμβριο σε πολλά μέρη.
Τα παραπάνω φυτά πρέπει να τα εκμεταλλευτούμε τους 2-3 μήνες του φθινοπώρου να κάνουν συλλογή από θρεπτικές γύρες για να ξεχειμωνιάσουν χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Ο Οκτώβριος προβλέπεται όχι με καλό καιρό και έτσι τα μελίσσια μας θα βοηθηθούν μόνον αν είναι οργανωμένα. Τοποθετούμε πάντα την γύρη δίπλα από τον γόνο του μελισσιού για να υπάρχει αμεσότητα στην τροφοδότηση του.

Κωνσταντίνος Μυγδανάλευρος

Read More

Συμβουλές για τον μήνα Σεπτέμβριο

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ

Ο μήνας της χαρουπιάς, της σουσούρας(φθινοπωρινό ρείκι), του κισσού, της ακονιζιάς, του αρμυρικιού, της αγριοβαμβακιάς, του πολύκομπου και κάποιων ειδών ευκαλύπτου. Προετοιμάζει η φύση το έδαφος για τον ερχομό του χειμώνα και δίνει της τελευταίες προμήθειες στις μέλισσες, για αποθήκευση. Το ξεχειμώνιασμα είναι δύσκολη υπόθεση σε πολλές περιοχές της χώρας μας, οι γύρη που αποθηκεύεται θα βοηθήσει τα μελίσσια να γονεύουν μέχρι αργά, να έχουν μεγάλους πληθυσμούς και να βγούνε στην άνοιξη δυνατά και έτοιμα για οποιονδήποτε χειρισμό θέλουμε να τα κάνουμε(διαίρεση, συλλογή, παραφυάδες, κλπ).
Ο Σεπτέμβριος είναι ο τελευταίος μήνας που μπορούν να γονιμοποιηθούν οι βασίλισσες, αν αποφασίσαμε τον Αύγουστο να κάνουμε νέες βασίλισσες με βασιλισσοτροφία, υπάρχουν ακόμη πολλοί κηφήνες. Επίσης είναι ο μήνας που μπορούμε να πάρουμε καλής ποιότητας και σεβαστής ποσότητας βασιλικού πολτού από τα μελίσσια που πήγαν στα βαμβάκια. Ταΐζουν πολύ καλά οι νεαρές μέλισσες τα τεχνητά κελιά αυτόν τον μήνα ενόψει του επερχόμενου χειμώνα.

Ο πρώτος μήνας της καινούργιας μελισσοκομικής χρονιάς από πολλούς μελισσοκόμους θεωρείται ο Σεπτέμβριος. Αρχίζουν οι έγνοιες, οι προετοιμασίες, οι προγραμματισμοί και οι εργασίες τόσο στα μελισσοκομεία όσο και στις αποθήκες.

Εργασίες στο μελισσοκομείο 
-Μετά τον τελευταίο τρύγο και την τοποθέτηση των πλαισίων για ΄΄γλείψιμο΄΄ από τις μέλισσες, μαζεύουμε τα πατώματα και τις κυψέλες που αδειάσανε και τα πάμε στην αποθήκη για συντήρηση.
-Ελέγχουμε για την γονιμοποίηση των νέων βασιλισσών που κάναμε στις καλοκαιρινές παραφυάδες μας, η ύπαρξη αυγών σηματοδοτεί και την επιτυχή γονιμοποίηση της βασίλισσας.
-Αν πρόκειται για σταθερό μελισσοκομείο τοποθετούμε επιθέματα κάτω από τις κυψέλες(παλιά ελαστικά αυτοκινήτων, τούβλα, τσιμεντόλιθους κλπ) για να αποφύγουμε την υγρασία των επομένων μηνών.
-Τοποθετούμε τις κηρήθρες με την γύρη δίπλα από τον γόνο στην γονοφωλιά, και αν δεν έχουμε τότε δίνουμε υποκατάστατα γύρης για να τα ενισχύσουμε.
-Τις νέες αγέννητες κηρήθρες(άσπρες) τις πάμε στην αποθήκη για συντήρηση και αποθήκευση.
-Οι μάνες που σταμάτησαν την γέννα μέσα στον Αύγουστο(ήταν φυσιολογικό), αρχίζουν ξανά και με λίγη διεγερτική τροφοδότηση, γεμίζουν τα πλαίσια με αυγά και γόνο.
-Τα μελίσσια που έχασαν τις μάνες τους ή αυτά που όλο το καλοκαίρι δεν αναπτύχθηκαν, ενώνονται με άλλα αναπτυγμένα, αφού πρώτα βρούμε και απομακρύνουμε την βασίλισσα τους.
-Τα μελίσσια που πιθανόν ξέφυγαν της προσοχής μας και γίνανε αρρενοτόκα τα τινάζουμε μακριά από το σημείο που βρισκότανε(40-60 βήματα) και τοποθετούμε τις κηρήθρες τους σε άλλα μελίσσια. Τις κυψέλες τους στην αποθήκη για συντήρηση.
-Στα μελίσσια που ετοιμάζουμε για τα πεύκα, αφήνουμε μόνον τις σκούρες κηρήθρες, τις ανοιχτόχρωμες οι μέλισσες τις ΄΄πιάνουν΄΄ την άνοιξη. Το φθινόπωρο προτιμούν τις σκούρες για να βάλουν τα μέλια αλλά και να γεννήσουν οι βασίλισσες, τις βρίσκουν πιο ΄΄ζεστές΄΄.
-Υπ’ όψιν ότι τα μελίσσια που θέλουμε να πάμε στα πεύκα πρέπει να έχουν πολύ γόνο και όσο το δυνατόν περισσότερη γύρη. Όσα πλαίσια γόνο και γύρη έχουν τόσα πλαίσια μέλι θα μαζέψουν.
-Η μεταφορά των μελισσιών σε περιοχές που υπάρχουν γυρεοδοτικά φυτά επιβάλλεται πριν από την επίσκεψη τους στα πευκοδάση.
-Μεταφορά μερικών μελισσιών για την ΄΄κατοχύρωση΄΄ της θέσης στην περιοχή των πεύκων, αλλά και σαν δείκτες ή σημάδια, του πότε θα αρχίσει η έκκριση των μελιτωμάτων του εντόμου marcalina helenica(εργάτης).
-Στα μελίσσια που είναι να μεταφερθούνε στο πεύκο ενισχύονται με πλαίσια γόνου από άλλα που δεν θα μεταφερθούν.
-Η μεταφορά πλαισίων γύρης από τα αρρενοτόκα στα μελίσσια που πάνε στο πεύκο επιβάλλεται όπως επίσης και τα περίσσια πλαίσια με γύρη από τις γονοφωλιές, των μελισσιών που μας ξεφύγανε της προσοχής και ανέβηκε η βασίλισσα και γεννούσε στα πατώματα(στους ορόφους) για αρκετό καιρό.
-Πάντα πάμε δυνατά, αλλά νηστικά και τρυγημένα μελίσσια στα πεύκα, έτσι ωθούνται οι μέλισσες στην συλλογή αλλά και έχουμε παραγωγή καθαρού πευκόμελου.

Εργασίες στην μελισσοκομική αποθήκη 
-Γενική καθαριότητα σε όλη την έκταση που ορίζει η φράση, από πάτωμα, παράθυρα και εργαλεία
-Αλλαγή σιδερένιων, πλαστικών, τσίγκινων κάδων και δοχείων αποθήκευσης, με αντίστοιχα ανοξείδωτα
-Συντήρηση και απολύμανση με φλόγιστρο και χλωρίνη των πατωμάτων και κυψελών που εισέρχονται στην αποθήκη.
-Τοποθέτηση κηρηθρών στον καταψύκτη για τις ώρες που προβλέπεται και στη συνέχεια σε ντάνες των δέκα πατωμάτων, πάνω σε τούβλα με πολύ ψιλή σήτα κάτω και πάνω(για να δημιουργείτε ρεύμα αέρος και να μην μουχλιάζουν). Τα πατώματα καλό είναι στις ενώσεις τους να τα ΄΄σφραγίζουμε΄΄ με φαρδιά χάρτινη κολλητική ταινία.
-Τις παλαιές και μαύρες κηρήθρες που έχουν κλείσει σχεδόν τα κελιά από τα πολλά κουκούλια των μελισσών που γεννήθηκαν τα τελευταία 4-5 χρόνια πάνε οπωσδήποτε για λιώσιμο. Πάνω από 5 χρόνια είναι ασύμφορο για κάθε μελισσοκόμο και μάλιστα επαγγελματία να κρατά τις κηρήθρες, πρέπει να τις αλλάζει με ρυθμό 1/3 - 1/4 κάθε χρόνο.
-Εάν έχουμε την δυνατότητα παρασκευάζουμε τις μελισσοκομικές τροφές(ζαχαροζύμαρα, γυρεόπιττες, κλπ). Εάν δεν έχουμε τα εργαλεία και τα μηχανήματα, απευθυνόμαστε στους μελισσοκομικούς συλλόγους που ήμαστε εγγεγραμμένοι, όλοι οι σύλλογοι έχουν μηχανήματα για τον σκοπό αυτό, να βοηθούν τα μέλη τους.

Ανθοφορίες
-Ακονιζιά: Τα λουλούδια της έχουν χρώμα ζωηρό κίτρινο και είναι κατ’ εξοχή γυρεοδοτικό φυτό. Ανθίζει από τον Σεπτέμβριο και κλιμακώνεται η άνθιση του μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου, είναι χρήσιμο φυτό στην μελισσοκομία αφού την εποχή αυτή σπανίζει η γύρη. Οι μέλισσες το επισκέπτονται από της πρωινές ώρες μέχρι αργά το απόγευμα. Κάποιες φορές παίρνουν και από τις άκρες των φύλλων και των ματιών της ακονιζιάς ρητίνες για την δημιουργία πρόπολης.
Είναι καλό κάθε φορά που γεμίζουμε το καπνιστήρι μας με πευκοβελόνες για να καπνίσουμε τα μελίσσια στις επιθεωρήσεις να βάζουμε και πράσινα φύλλα ακονιζιάς. Κάνει διπλό καλό και κρυώνει τον καπνό, να μην πέφτει ζεστός στις μέλισσες και εξαγριώνονται, αλλά έχει και επίδραση στην βαρρόα, ρίχνει αρκετές στο πάτωμα.
-Αρμυρίκι: Πολύ σημαντικά είναι και τα είδη που ανθίζουν τον Σεπτέμβριο μέχρι και τον Οκτώβριο, δίνουν γύρη χρώματος κρεμ και εν όψει του χειμώνα που έρχεται οι μέλισσες επιδίδονται σε αγώνα δρόμου για να συλλέξουν περισσότερη γύρη που θα κρατήσει το μελίσσι δυνατό. Επίσης το νέκταρ αυτού του φυτού είναι σημαντικό, γιατί το φθινόπωρο είναι λίγες οι ανθοφορίες και σε πολλά μέρη της χώρας μας, όπως είναι τα νησιά και κάποια παράλια οι μελισσοκόμοι περιμένουν μαζί με την ακονιζιά και αυτήν την ανθοφορία, ώσπου να δώσει το φθινοπωρινό ρείκι και να σιγουρευτούν για καλό ξεχειμώνιασμα.
Το συναντάμε αυτοφυή όπως παραπάνω αναφέραμε σε κοίτες ποταμών, στις άκρες των δρόμων, αλλά και στα πάρκα και τις αυλές των σπιτιών σαν καλλωπιστικό και διακοσμητικό, λόγω της πλούσιας κόμης του αλλά και αντοχής του.
-Αρκουδόβατο:Ανθίζει από τέλος Αυγούστου έως και τον Οκτώβριο, τα άνθη του είναι μικρά άσπρου και ροζ χρώματος. Η ανθοφορία του συμπίπτει με το άνθισμα του κισσού. Οι μέλισσες βόσκουν το αρκουδόβατο, παίρνοντας γύρη και νέκταρ. Το μέλι του αρκουδόβατου είναι λευκού χρώματος με άρωμα και κρυσταλλώνει πάρα πολύ γρήγορα. Μελίσσια που έχουν παραμείνει πολλές μέρες στο πεύκο μετά από το βάρεμα του Ιουλίου και ο γόνος τους έχει περιορισθεί, ξαναρχίζουν την εκτροφή του γόνου, εκμεταλλευόμενα τη γύρη του, όταν τα μεταφέρουμε σε περιοχές που υπάρχει αρκουδόβατος.
-Χαρουπιά:Δίνει μεγάλες ποσότητες κίτρινης γύρης πολύ θρεπτικής στα μελίσσια μας. Μας δίνει την κατάλληλη εποχή θρεπτική γύρη σε καλές ποσότητες αλλά επίσης μας δίνει και νέκταρ για να αποθηκεύσουν τα μελίσσια μας για ξεχειμώνιασμα. Τα μελίσσια που γυρίζουν από το πεύκο και προλαβαίνουν ανθοφορία της χαρουπιάς παίρνουν γόνους αμέσως. Ξεκινά τις βασίλισσες για την φθινοπωρινή γέννα και οι οποίες ενόψει του χειμώνα, αν υπάρχουν και οι κατάλληλες καιρικές συνθήκες για εισροή νέκταρ στις κυψέλες γενούν ασταμάτητα
-Αγριοβαμβακιά: Τα λουλούδια της αγριοβαμβακιάς μας δίνουν νέκταρ και γύρη, είναι δίχρωμα, εξωτερικά είναι λευκά και στο κέντρο κοντά στα νεκτάρια έχουν χρώμα κίτρινο. Οι μέλισσες τα επισκέπτονται όλη την ημέρα και παίρνουν νέκταρ αλλά και πολύ γύρη σε χρώμα κίτρινο. Το μέλι που βγαίνει από την αγριοβαμβακιά είναι ανοικτόχρωμο κίτρινο, μυρωδάτο με ευχάριστη γεύση, το ιξώδης του είναι μεγάλο(παχύρρευστο).
-Πολύκομπος:η γύρη του είναι επίσης πολύτιμη και το μέλι που γίνεται από το νέκταρ αυτού του φυτού έχει σκούρο χρώμα. Το χρώμα της γύρης είναι κόκκινη προς το βυσσινή, πολύ θρεπτική και κάνει τα μελίσσια να γονεύουν πολύ. Η διάρκεια άνθισης του πολύκομπου φτάνει κάποιες χρονιές που ευνοείτε μέχρι τον Δεκέμβριο.
-Κισσός:Άλλο ένα καλό μελισσοκομικό φυτό, αν υπάρχουν δυνατά μελίσσια υπάρχει και τρύγος, μεγαλώνει τις παραφυάδες και τα μελίσσια που ετοιμάζονται να πάνε στο πεύκο. Οι κηρήθρες γεμίζουν εύκολα με γύρες καθ’ όσον δίνει καλές ποσότητες.
-Σουσούρα(φθινοπωρινό ρείκι): επίσης σημαντικό μελισσοκομικό φυτό, δίνει γύρη πολύ θρεπτική και μέλι με ιδιάζουσα γεύση, κάποτε δεν είχε εμπορική αξία, σήμερα πωλείται σε καλές τιμές από τους παραγωγούς αλλά και από τα καταστήματα των ειδών υγιεινής διατροφής. Τα μελίσσια αναπτύσσονται εύκολα στην σουσούρα που ετοιμάζονται για τα πεύκα. Η διάρκεια άνθησης της φτάνει μέχρι τον Δεκέμβριο σε πολλά μέρη.
Τα παραπάνω φυτά πρέπει να τα εκμεταλλευτούμε τους 2-3 μήνες του φθινοπώρου να κάνουν συλλογή από θρεπτικές γύρες για να ξεχειμωνιάσουν χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Ο Σεπτέμβριος προβλέπεται με καλό καιρό και έτσι τα μελίσσια μας θα βοηθηθούν πολύ αν είναι οργανωμένα. Σιγά-σιγά αρχίζουμε από αυτόν τον μήνα να τα ΄΄σφίγγουμε΄΄ αφαιρώντας πρώτα τις άσπρες κηρήθρες. Τα μικρά και τις παραφυάδες τις τροφοδοτούμε με σιρόπι αλλά και με γύρη. Τοποθετούμε πάντα την γύρη δίπλα από τον γόνο του μελισσιού για να υπάρχει αμεσότητα στην τροφοδότηση του.

Εχθροί
Οι μεγάλες κίτρινες σφήκες(σκούρκοι, σερσένια, κουρκούμπανοι, κλπ) αρχίζουν από αυτόν τον μήνα τις καταστροφικές εξορμήσεις τους στα μελίσσια μας, οι ειδικές παγίδες για τις σφήκες είναι η λύση.
Και αυτό τον μήνα τα πουλιά μελισσοφάγοι όπου υπάρχουν είναι καταστροφή για τις συλλέκτριες μας καθώς επιστρέφουν βαριά φορτωμένες γίνονται εύκολος μεζές για αυτά τα πουλιά, πάνω από τα βαμβάκια και τα καλαμπόκια μαζεύονται κοπάδια που το καθένα ξεπερνά τα 50 πουλιά. Οι επιδρομές πάνω ή μπροστά από το μελισσοκομείο είναι καταστροφή. Τα απογεύματα προς το σούρουπο γίνονται πιο τολμηρά πιθανόν γιατί θέλουν να εξασφαλίσουν το βραδινό τους φαγητό. Η παρουσία μας στο μελισσοκομείο τα απομακρύνει σε κάποια απόσταση. Το ίδιο συμβαίνει και με τα χελιδόνια που μερικές φορές αγγίζουν με τα φτερά τους τα καπάκια των κυψελών μας.
Το ξαφνικό δυνατό κτύπημα κάποιου άδειου τενεκέ με ένα μεγάλο ξύλο ή οι δυνατοί κρότοι από τα κανονάκια ασετιλίνης διώχνουν μακριά τους μελισσοφάγους.

Κωνσταντίνος Μυγδανάλευρος

Read More